IMF: nieuw kabinet moet miljarden extra investeren en lasten verlagen

Nederlandse economie

De Nederlandsche Bank maant een nieuw kabinet tot zuinigheid. Het IMF ziet juist ‘substantiële ruimte’ op de begroting.

IMF-directeur Christine Lagarde (l) en DNB-president Klaas Knot (r). Foto Michael Reynolds/EPA en Koen van Weel/ANP

Mochten de politieke partijen die om tafel zitten bij de informateur nog wat inspiratie willen opdoen voor hun financieel-economische beleid, dan kan dat. Twee instituten, De Nederlandsche Bank (DNB) en het Internationaal Monetair Fonds (IMF) hebben net rapporten gepresenteerd vol aanbevelingen. DNB publiceerde vorige week haar jaarverslag, maandag volgde het IMF met haar jaarlijkse analyse van de Nederlandse economie.

Wat meteen opvalt: DNB en IMF zijn het oneens over één van de belangrijkste vraagstukken van de kabinetsformatie. Moet een nieuw kabinet extra geld gaan uitgeven? Nee, is het antwoord van DNB in Amsterdam. Ja, zegt het IMF in Washington, DC.

Het geld laten rollen is verleidelijk voor politici in Den Haag. Volgens ramingen van het Centraal Planbureau (CPB) kan een nieuw kabinet dit jaar rekenen op een overschot op de begroting van zo’n 3,5 miljard euro, of te wel 0,5 procent van het bruto binnenlands product (bbp). DNB-president Klaas Knot vindt niettemin dat Nederland geen extra uitgaven moet doen, maar beter een buffer kan opbouwen voor economisch slechte tijden. De economie draait nu op volle toeren – CPB en IMF voorspellen voor dit jaar 2,1 procent groei van het bbp. Als het kabinet nu de portemonnee opent, dreigt oververhitting, zegt DNB met zoveel woorden.

Investeringen zijn nodig

Het IMF ziet dit heel anders en bestempelt de Nederlandse economische groei als kwetsbaar. De voorbije jaren zijn in Nederland de investeringen in onder meer „menselijk kapitaal” (onderwijs en scholing) „zeer laag” geweest. Daar komt bij dat de beroepsbevolking door de vergrijzing zal afnemen, terwijl de productiviteit van werknemers nauwelijks nog toeneemt. Door dit alles blijft de zogeheten potentiële economische groei (de groei in een basisscenario) de komende jaren steken op 1,5 procent per jaar, voorspelt het IMF.

Een nieuw kabinet moet „pro-actief” de „substantiële ruimte” op de begroting gebruiken om de economische groei in de toekomst veilig te stellen, staat in het IMF-rapport. Investeringen zijn nodig in onderwijs en in onderzoek en ontwikkeling (R&D). Op dat terrein presteert Nederland benedengemiddeld in Europa, stelt het IMF. De lasten kunnen ook omlaag, vooral die op arbeid, om de werkgelegenheid te stimuleren.

Al met al ziet het IMF ruimte voor extra uitgaven en lastenverlichting van tussen de 0,5 en 1 procent van het bbp. Dat zou dit jaar neerkomen op tussen de 3,4 en 6,8 miljard euro. Waarmee het begrotingsoverschot dus, als het aan het IMF ligt, best weer een tekort mag worden. Volgens het IMF kan dat ook en bieden de EU-begrotingsregels ruimte. Lidstaten mogen een begrotingstekort van maximaal 3 procent van het bbp hebben, liefst niet meer dan 0,5 procent. Nederland heeft een overschot van 0,3 procent (2016). Knot maant evenwel tot voorzichtigheid. Nederland voldoet weliswaar nú aan de EU-regels, maar wil het ook tijdens een volgende recessie binnen de kaders blijven, dan kan het die miljarden maar beter oppotten, vindt hij.