Erdogan the movie: de deugdzame Turk

Turkije De film Reis is onderdeel van de mythevorming rond de Turkse president, die grotere vormen aanneemt.

Acteur Reha Beyoglu, degene die Erdogan speelt in Reis, poseert in Istanbul voor de vertoning van de film. Foto Murad Sezer/Reuters

Het is een pregnante scene in de film Reis (De Leider). De 10-jarige Recep Tayyip Erdogan zit aan tafel met de voorzitter van een voetbalclub in Kasimpasa, de wijk in Istanbul waar de Turkse president opgroeide. „Ik zal je uitleggen wat gerechtigheid is”, zegt de voorzitter, die in de film steeds met een pistool zwaait. „Als je zwak bent, vangt de spin je in zijn web en verslindt hij je. Ben je sterk, kun je de spin verpletteren.” Hij slaat met zijn hand op tafel.

Wraak als gerechtigheid is de Reis’ boodschap, biopic over de jeugd van Erdogan die onlangs in Istanbul in première ging. Over de strijd tussen goed en kwaad. Aan de ene kant de onderdrukte religieuze onderklasse die hard werkt, de moskee bezoekt en thee drinkt. Aan de andere kant de corrupte, seculiere elite die gokt en drinkt, drugsverslaafde kinderen heeft, vuile spelletjes speelt om het gepeupel eronder te houden.

Erdogan is in de film toekomstige held van de onderklasse: een vrome, vroegwijze jongen bij wie de grote daden van zijn ogen zijn af te lezen. De film schakelt tussen zijn jeugd in Kasimpasa, een conservatieve arbeiderswijk aan de oevers van de Gouden Hoorn, en burgemeesterschap van Istanbul. Het verhaal is flinterdun, in feite een opeenvolging van scènes die Erdogans deugdzaamheid tonen. Zijn enige zonde is voetbal.

Bekijk hieronder de trailer van Reis:

Als hij van vader geld krijgt om een fiets te kopen, brengt hij het naar een arm gezin. Als zijn vriendjes hem vragen of hij buiten komt spelen, wil hij liever zijn huiswerk maken. Als de mannen van het theehuis hem hoca noemen, eervolle titel uit de Ottomaanse tijd, zegt hij dat ze dit niet moeten doen. Als invaller bij een pot voetbal scoort hij met een omhaal.

Reis is onderdeel van de almaar groeiende mythevorming rond Erdogan. Eerder was er de tv-serie Sevda Kusun Kanadinda (Liefde is op de vleugels van een vogel), die het verhaal vertelt van een simpele simitverkoper die president wordt. Hoewel de hoofdpersoon zijn naam niet droeg, ging het duidelijk om hem.

Het is volgens critici geen toeval dat Reis vlak voor het referendum over uitbreiding van de presidentiële macht uitkomt. Hoewel de film met bombarie is aangekondigd, is hij niet succesvol. Vorige week was de bioscoopzaal bijna leeg. Dat komt volgens Hürriyet-columinst Ahmet Hakan doordat Erdogan de film niet heeft omarmd en zijn AK-partij geen bezoekjes aan de bioscoop organiseert. Wellicht omdat de kwaliteit van Reis nogal te wensen overlaat.

De AKP kent de kracht van cinema. De video voor het referendum oogt als de trailer van een historische actiefilm. Met beelden van veldslagen wordt een rechte lijn getrokken van grote sultans als Mehmet de Veroveraar, naar de stichter van de moderne Turkse republiek Atatürk, en de president van nu. Impliciete boodschap: onder zijn leiding zal Turkije weer net zo machtig worden als het Ottomaanse Rijk in zijn hoogtijdagen.