Column

Afblijven van je oorsmeer

In het tv-programma De Medicijnmannen (KRO-NCRV) worden nuttige vraagtekens gezet bij allerlei producten die de drogist en de apotheker ons aanbevelen. Wij, consumenten, laten ons vaak al te gemakkelijk verleiden door vage verkooppraatjes.

In de eerste afleveringen kwamen een spray tegen oorsmeersel, vaginale zeepjes en balsems tegen spierpijn aan de orde. De bevindingen van de programmamakers waren nogal ontluisterend. Dat zullen ze zelf wel verwacht hebben, want waarom zou je anders zo’n serie beginnen? In alle gevallen bleek dat je niets opschiet met de aangeprezen middeltjes. De fabrikanten ervan maken de consument onzeker, ze creëren een sfeer van onnodige angst rond bepaalde fysieke verschijnselen.

Een spray tegen oorsmeersel? Een oor dat in balans is, heeft geen extra reiniging nodig. „Blijf van je oorsmeer af”, adviseert een arts. Programmamaker Daan Nieber heeft na behandeling met zo’n spray zelfs meer oorsmeer dan ervoor.

Intieme zeep voor de vrouw? Programmaker Sofie van den Enk gaat er een hele week „lekker mee soppen”, ze laat haar tampons besnuffelen in een Belgisch laboratorium en ze heeft na zeepgebruik seks met haar man, wat een „freaking pain” veroorzaakt. Je moet als programmamaker bij de KRO-NCRV wel wat voor je vak overhebben, aanzienlijk méér dan in de tijd toen de pastoor en de dominee er nog de lakens uitdeelden met het advies de handen er zoveel mogelijk boven te houden.

Ontnuchterende conclusie van een gynaecoloog: „De vagina reinigt zichzelf, alleen als er problemen zijn kun je een vaginale douche gebruiken.” Daarvoor volstaat water-met-azijn. Over geurtjes moet de vrouw zich niet druk maken: „Iedere vrouw heeft haar eigen geur, want wat ze eet dat ruik je.” Al die zeepjes bleken daar nauwelijks iets aan te veranderen.

Balsem tegen spierpijn – ook een klassieker. „Het is maar zeer de vraag of het helpt”, zegt een bewegingswetenschapper. Die middeltjes verwarmen soms wel de huid, maar de werking op de spier is onduidelijk.

Wat ik tot dusver in het programma mis, is een kritische belichting van de rol van de adviserende arts. Niet alleen de drogist en de apotheker verkopen deze dubieuze middelen graag, er zijn ook artsen die ze aanbevelen. Een vrouw die veel last heeft van huidverkleuring, vertelde me dat haar dermatoloog Crème Arnicaforce van Alfred Vogel had aangeraden. ‘Doctor Vogel’! De Zwitserse natuurgenezer die bij nader onderzoek doctor noch dokter bleek te zijn. Hij bracht van zijn verre reizen allerlei plantjes mee die hij verwerkte tot homeopathische middeltjes waarmee hij onmetelijk rijk werd. Hij is al in 1996 overleden, maar in en met zijn naam wordt nog steeds veel geld verdiend.

Volgens de bijsluiter bevordert Crème Arnicaforce de doorbloeding en helpt het óók „om stijve, stramme spieren soepel te maken en het herstel na een (sport)blessure te versnellen”. Je zou deze middeltjes multifunctioneel kunnen noemen. „En… helpt het?”, vroeg ik de vrouw met de huidverkleuring. „Je zult het nooit zeker weten”, zei ze, „want die verkleuringen trekken vaak ook vanzelf weer weg.”

In het domein van die onzekerheid bevindt zich de goudmijn van ‘doctor Vogel’ en zijn collega’s. Want wie zal uitmaken wat „vanzelf” wegtrok en wat dankzij het gebruikte middel verdween?