Achter de schermen bij Fox tijdens de Klassieker

Fox Sports

De belangen rond de Klassieker waren zo groot dat ze bij betaalzender Fox mochten hopen op een kijkcijferrecord van misschien wel een miljoen mensen. Een dag achter de schermen.

Tammy van Nerum

Zondagochtend, 10.31 uur

In een setting die moet uitstralen dat het de huiskamer van hemzelf had kunnen zijn, richt tv-presentator Kees Jansma zijn blik tot de man in de aangrenzende keuken. „Mounir, wat heb je vandaag voor ons klaargemaakt?” Mounir Toub, als chef-kok bekend van kookzender 24Kitchen, zet glimlachend enkele schalen met eten op tafel. „Onder andere pannenkoeken met banaan.”

Toub is niet meer dan een immer aanwezige figurant in een praatprogramma over voetbal. Hij is amper uitgesproken of Jansma wendt zich tot Rinus Israël, de voormalige Feyenoord-verdediger die deze zondagochtend met Arie Haan, John de Wolf en Wim Jonk is aangeschoven bij De Tafel van Kees. „Zeg Rinus, heb jij na al dat gefilosofeer ook niet zoiets van: eindelijk, het is zover?” Israël knikt.

Dat eindelijk slaat niet op de opgediende lekkernijen. Dat is een vorm van beeldvulling, zoals ook de bloem in de hoek (nep, maar wel op water), de projectie van een gazon met bewegende vogels op de achtergrond en de gevulde boekenkast (een replica uit Goede Tijden Slechte Tijden) zijn bedoeld voor een authentiek huiskamergevoel op zondagochtend, dat ertoe leidt dat sommige kijkers denken dat het hier gaat om een echt huis, in plaats van een geënsceneerde werkelijkheid waarin de kaarsjes na het einde direct worden uitgeblazen.

Met ‘eindelijk’ doelt Jansma op hét gespreksonderwerp in zijn talkshow: Ajax-Feyenoord. De naderende hoogmis van een zondagmiddag die hier, op de burelen van Fox Sports, in een modern kantoorkolos naast de Arena, van nog meer cachet wordt voorzien dan de wedstrijd van oudsher al heeft. Elke bespiegeling is relevant, elk detail wordt besproken. Een kijkcijferrecord lonkt.

„Maar we moeten het ook niet spannender maken dan het is”, nuanceert gewezen Feyenoord-voorstopper John de Wolf, nadat hij zijn verbazing heeft uitgesproken dat hij deze week zijn handtekening op de rug van een Feyenoord-fan heeft gezet, als tatoeage.

Achter de camera’s fluistert medewerker Hans van Tilburg dat Fox deze zondag mogelijk een miljoen kijkers kan trekken, meer dan ooit tevoren.

11.45

Na De Tafel van Kees is er krap een halfuur om de nieuwe uitzending voor te bereiden. Vanaf 12 uur wordt er voorbeschouwd op de Klassieker. Regisseur Job Robbers besluit impulsief dat hij twee glazen platen met de logo’s van Feyenoord en Ajax in beeld wil brengen. Probleem: die van Feyenoord zit klemvast in het opslagdepot van Goede Tijden Slechte Tijden.

13.05

„De kunst van een goede registratie is dat niemand zich eraan ergert”, vertelt Robbers als hij even later heeft plaatsgenomen achter een wand vol tv-schermen. Vanaf daar bepaalt hij wat en wie er wanneer in beeld komen in aanloop naar de wedstrijd.

„We hebben de kijker onbewust opgevoed met het idee dat hij alles ziet. Wist je dat er in 2004 nog eredivisiewedstrijden met één camera werden vastgelegd? Vandaag zijn het er vijftien. Ik wil geen moment missen. Als kijkers thuis horen dat het publiek opveert, moet je laten zien waarom, ook al weet jij al dat er niks bijzonders aan de hand is. De kijker denkt anders dat hij wat heeft gemist.”

13.52

Pal naast het stadion bevindt zich het epicentrum van de live-uitzending, in een verrijdbare regiekamer zo groot als een luxe woonwagen, waarin zo’n veertig mensen aan het werk zijn van de ongeveer zestig medewerkers die namens Endemol verantwoordelijk zijn voor de live-registratie. Endemol produceert in opdracht van Fox Sports de registraties.

Extra spanning vanwege de Klassieker? Nee. Maar als er één dag is waarop de medewerkers geen beeld willen missen is het vandaag. De Klassieker moet de ultieme kijkbeleving zijn, elk detail telt. Dirk Kuijt die bij aankomst op zijn gemak een bekertje koffie drinkt: op zender. „Laatst miste ik bijna een knipoog van Eric Botteghin richting de reservebank”, zegt een vrouw op de achterste rij.

Eerder dit seizoen viel bij de heenwedstrijd in de Kuip de commentaarverbinding weg, waardoor presentator Jan Joost van Gangelen zo’n twintig minuten het woord voerde voor een tv in de studio. Kon gebeuren. Bij FC Volendam-Feyenoord werd eens een goal gemist doordat de stroom eraf was. Een frituurpan zorgde voor een storing in het netwerk.

Langs de lijn vraagt presentator Milan van Dongen Feyenoord-trainer Giovanni van Bronckhorst naar zijn gevoel. „Hoe heb je geslapen? Voel je je anders dan bij een wedstrijd als tegen NEC uit?”

Gevoel, dat woord valt vaak. Met de bombastische promofilmpjes is dat wat Fox lijkt te willen overbrengen op de kijker: emotie, zin. „We willen het verhaal tot in de puntjes overbrengen op de kijker”, verklaart eindredacteur Heerko Dijksma. Hij neemt een voorbeeld aan Engelse registraties en kiest voor de gulden middenweg tussen het „aardse BBC” en „het gladdere Sky Sports”. Robbers: „Als je bij ons werkt, moet je helemaal voetbalgek zijn. Wij willen laten zien dat we dit superbelangrijk vinden.”

Lees ook de column van Wilfried de Jong over de Klassieker: Ziyech en El Ahmadi kussen elkaar.

14.31

Doelpunt. Terwijl Fox-presentator Toine van Peperstraten nog onderweg is naar zijn stoeltje, knalt Lasse Schöne Ajax op 1-0. Voor analist Arnold Bruggink, de oud-voetballer die de wedstrijd vanaf een loungebank in de studio bekijkt, omringd door redacteuren die hem ogenblikkelijk van data kunnen voorzien, vormt dat het bewijs dat sommige voetbalwedstrijden zich niet laten voorbeschouwen. „Ook dat is voetbal.”

Het weer zit tegen met oog op een eventueel kijkcijferrecord. Live-voetbal moet wedijveren met de zon en de wensen van de wederhelft, verklaart John van Lottum. De oud-tennisser is verantwoordelijk voor sponsoring binnen de eredivisie en Fox Sports. „Met dit weer belanden potentiële kijkers nog weleens bij de schoonfamilie. Het beste scenario is een duel om 16.45 als het weer tegenvalt.” Het huidige record werd gevestigd bij Feyenoord-PSV, waarop in februari 826.000 kijkers afstemden, weliswaar om 14:30.

Op basis van alleen al dat cijfer zou je kunnen denken dat live-voetbal populairder dan ooit is. Het is in elk geval toegankelijker dan ooit, als gevolg van deals met aanbieders als KPN die het mogelijk maken om binnen enkele klikken een wedstrijd te kopen. In een land waar kijkers, anders dan in landen als de VS en Engeland, niet per definitie voor live-sport willen betalen hopen de producenten met steeds betere uitzendingen om meer mensen te bereiken. Zoals Netflix er ook in slaagde om gemeengoed te worden in veel Nederlandse huishoudens.

16.59

Na de zege van Ajax (2-1) puft analist Arnold Bruggink uit in de ruimte waar de analisten de wedstrijd kijken. Stoom afblazen, bijkomen. Op tafel liggen zakjes chips, appels, koekjes, winegums en nootjes. „Live analyseren op tv is best inspannend werk”, zegt Bruggink. Elk woord wordt gewogen. Zegt hij iets verkeerds, dan is hij de pineut op sociale media. „Nu zal er wel gezegd worden dat ik pro Ajax was. Maar als je zo ijdel bent om op tv je mening te geven, moet je daar tegen kunnen.”

De uitzendingen van FOX Sports rond de wedstrijd tussen Ajax en Feyenoord. Foto’s Tammy van Nerum

17.35

Het is rust bij de late middagwedstrijd tussen FC Twente en Go Ahead Eagles. Aan Bruggink en zijn collega Kenneth Perez de taak om ook die wedstrijd te analyseren. Beiden gapen ze als de laatste secondes van de reclame weg tikken. In de studio ruik je nog de sporen van het gemarineerde vlees dat chef-kok Toub ’s ochtends heeft gebraden.

19.30

De laatste uitzending rond de live-duels zit erop. John van Lottum zegt dat het erom zal spannen of Fox Sports een nieuw kijkcijferrecord heeft behaald. Meer dan een miljoen kijkers: eens zou dat onmogelijk zijn, maar nu lonkt de mijlpaal.