Recensie

Zondag met Lubach sluit gedenkwaardige reeks af

Zap

Arjen Lubach was dit seizoen in topvorm. Hij laat andere satirische programma’s ver achter zich, ook op het gebied van verspreiding via sociale media.

‘Zondag met Lubach’ met ‘Ed Nijpels’ (VPRO).

De tiende en laatste aflevering van het zesde seizoen van Zondag met Lubach (VPRO) was toevallig ook de vijftigste. Reden voor feest, want het was een in vele opzichten gedenkwaardige reeks. De kijkcijfers stegen door naar een voor NPO3 ongebruikelijk gemiddelde van rond het miljoen. De invloed van de filippica’s van Arjen Lubach op de verkiezingen laat zich moeilijk meten, maar was zeker aanwezig. Er waren viaducten, zelfs in Venlo, waarop de hashtag #hoedan was overgenomen: de vraag aan Geert Wilders hoe hij dacht zijn radicale plannen in de praktijk te kunnen brengen.

En dan was er de app Kamergotchi, waarmee je een lijsttrekker kon verzorgen en voeden, of juist niet. Het was een van de vele voorbeelden van zinvol gebruik van nieuwe media als aanvulling op een lineair televisieprogramma. Dat vindt de NPO nog steeds een hele opgave, maar de redactie van #ZML maakt apps en haalt vele miljoenen kijkers op YouTube met internationale hits als de Trump-parodie America First, The Netherlands Second?

Dat andere wekelijkse satirische programma, dat net aan een nieuw seizoen begonnen is, De Kwis (VARA), had ook net een Engelstalige Trump-video gemaakt. Onder de titel The Trumpman Show werd een vergelijking gemaakt met de speelfilm The Truman Show, waarin Jim Carrey de hoofdpersoon speelt in een geënsceneerde realityshow op televisie. Van kinds af aan is hij omringd door acteurs en hij is zelf de enige die niet weet dat zijn leven volslagen nep is.

Goed idee, behoorlijk uitgewerkt, het kan zo de wereld over. We zullen zien hoe succesvol dat is. Maar Lubach staat al direct ver voor, omdat hij veel beter begrijpt hoe moderne media werken, en vooral hoe absurd de politiek en de oude media lijken in de ogen van jongeren.

Toen Arjen Lubach (nu 37) samen met Edo Schoonbeek de zogeheten Rapservice begon voor Koefnoen (AVRO), was dat ook echt helemaal nieuw voor televisie. Koefnoen is door de netmanager gestopt, er mag alleen nog een soort van bloemlezing met een paar nieuwe scènes worden gemaakt. Ook dat programma, van Paul Groot en Owen Schumacher, had sterke momenten en werd ambachtelijk uitstekend gemaakt, maar het behoorde aan een andere generatie, die om heel andere dingen moest lachen.

De kracht van Zondag met Lubach zit in de totale, ver doorgevoerde absurditeit. Het seizoen eindigde met de presentator naast een baby die ‘Ed Nijpels’ werd genoemd. Weer een zogenaamd productiefoutje, nadat eerst was uitgelegd dat de „VVD-mastodont” net opa was geworden van een jongen die ook Ed Nijpels heet. Veel betekenis heeft zo’n grap niet, maar de aanblik van nerd Lubach naast een baby met een enkele ballon is net zo aanstekelijk als zijn harlekijnsdansjes, dit keer mede naar aanleiding van een reeks virals over de danskunsten van de Russische premier Dmitri Medvedev.

Die werd weer op de hak genomen in een video van oppositieleider Aleksej Navalny, een beetje in dezelfde trant als #ZML. De constatering dat je dit Zondag met Navalny zou kunnen noemen, was een voorbeeld van een nieuw trendje: het ironische narcisme van Arjen Lubach. Hij citeerde bijvoorbeeld Arjen Robben met de woorden: „Arjen heeft wel vaker gelijk.”

Het herinnert aan de Amerikaanse komiek, die zijn optreden in Saturday Night Live afsloot met de woorden: „I’m Chevy Chase, And You’re Not!”