Duizenden Hongaren op de bres voor bedreigde universiteit van Soros

Hongarije

Demonstraties in Hongaarse hoofdstad tegen mogelijke sluiting Europese universiteit.

Foto Reuters

‘Vrij land, vrije universiteit”, scandeerden enkele duizenden demonstranten zondagavond bij een mars op het parlement in Boedapest. Zij protesteerden tegen een wetsvoorstel van de Hongaarse nationaal-populistische regeringspartij Fidesz. Dat bedreigt het voortbestaan van de Central European University (CEU) in de Hongaarse hoofdstad.

De CEU, een universiteit voor sociale wetenschappen met studenten en docenten uit meer dan 100 landen, heeft sinds de oprichting in 1991 als missie „toekomstige leiders voor te bereiden op het bouwen van open en democratische samenlevingen”. Via forse studiebeurzen biedt de universiteit voor sociale wetenschappen kansen aan 1.400 master- en doctoraalstudenten, vaak uit landen met een fragiele rechtstaat.

De demonstranten vrezen dat de CEU nu zelf het slachtoffer wordt van politieke repressie in haar vestigingsplaats Hongarije. De oprichter van de universiteit, de progressieve Hongaars-Amerikaanse filantroop George Soros, geldt als publieke vijand van de zelfverklaarde ‘illiberaal democratische’ premier Viktor Orbán. Soros’ Open Societies Foundation (OSF) financiert een reeks Hongaarse ngo’s, waaronder corruptiewaakhonden en mensenrechtenorganisaties. Zij uiten harde kritiek op het Hongaarse kabinetsbeleid inzake vluchtelingen of de besteding van Europese subsidies.

Orbán beschuldigt hen ervan de migrantenstroom aan te wakkeren en natiestaten te destabiliseren. „Het aanstaande jaar zal gaan over het uitdrijven van Soros en de krachten die hem symboliseren”, verklaarde hij in een recent interview met de regeringsgezinde nieuwswebsite 888.hu.

Volgens het voorstel, waarover het parlement maandag debatteert, moeten internationale universiteiten die diploma’s uitreiken in Hongarije, voortaan ook een vestiging in hun thuisland hebben. CEU reikt zowel Hongaarse als Amerikaanse diploma’s uit, maar heeft uitsluitend een campus in Boedapest. Indien de wet wordt aangenomen, heeft de instelling de keuze tussen het oprichten van een afdeling in de VS of de deuren sluiten in september 2018. Die voorwaarden maken het volgens de universiteit „onmogelijk zijn activiteiten als instelling voor hoger onderwijs voort te zetten.”

Verslag van Euronews:

László Palkovics, de Hongaarse staatssecretaris voor hoger onderwijs, houdt vol dat de wet niet op maat gesneden is van CEU: de regering wil ook vermeende misbruiken van 27 andere buitenlandse instellingen tegengaan. Maar CEU is wel de enige internationale universiteit in Hongarije zonder campus elders.

Veertien Nobel-laureaten en 150 andere prominente academici schaarden zich in een open brief aan de zijde van de universiteit. Zondag stapten ook academici van andere Hongaarse universiteiten mee op, onder de slogan: „nu CEU, maar wie is de volgende?”

Orbán houdt vol dat het uitreiken van diploma’s in twee landen zonder Amerikaanse campus neerkomt op „vals spelen”. Hij beloofde dat zijn regering zal onderhandelen met de Amerikaanse regering van president Donald Trump. Ook in Trumps entourage heerst weinig sympathie voor Soros, die bekend staat om zijn giften aan de Democratische partij in de VS. Maar het Amerikaanse ministerie van buitenlandse zaken spoorde de Hongaren prompt aan geen „wetgevende acties te ondernemen die het opereren of de vrijheid van CEU in het gedrang kunnen brengen.”

In het gloednieuwe bibliotheekgebouw van CEU, stond de Slowaakse alumnus en huidig economisch onderzoeker Brian Fabo vrijdag met tientallen anderen in de rij om zich te laten fotograferen met een ‘Ik sta aan de kant van CEU’-badge. „Ik wil niet dat 25 jaar opbouwwerk verloren gaat”, zei Fabo.

De Nederlandse doctoraalstudent sociologie en antropologie Rik Adriaans leerde naar eigen zeggen in Boedapest hoe zwaar academici uit armere en politiek repressieve samenlevingen het kunnen hebben.

„Aan de CEU zie je prachtigste voorbeelden van wat er gebeurt als die ongelijkheid wordt opgeheven. Een sluiting van de universiteit zou veel verder reiken dan enkel Hongarije.”

Op 20 maart trok een Russische rechtbank de licentie in van de Europese Universiteit in Sint-Petersburg (EUSP), een instelling met een gelijkaardig profiel als CEU. Reden: inspecties toonden inbreuken op een reeks technische details, zoals muren en ramen die vervangen waren zonder bouwvergunning. De 200 EUSP-studenten weten niet of ze zullen afstuderen.