Lijft Spanje straks Gibraltar in? Never

Ruzie om de Rots Inwoners van Gibraltar reageren gelaten op de oorlogstaal over het Britse gebied naar aanleiding van de Brexit-onderhandelingen.

Toeristen maken maandag foto’s vanaf een uitzichtpunt op de rots van Gibraltar. Foto Jon Nazca/Reuters

Bij de grensovergang van het Spaanse La Línea de la Concepción naar Gibraltar vragen Spaanse beambten iedere bezoeker een paspoort te tonen. Nog geen twintig meter verder staat een Britse douanier die hetzelfde doet. Van een vrij verkeer van personen en goederen is in dit deel van de Europese Unie al geen sprake meer.

En nu het Verenigd Koninkrijk de EU gaat verlaten zal alles op scherp komen te staan. Sterker nog: Spanje wil The Rock het liefste inlijven. „Dat zal nooit gebeuren”, zegt de Engelsman John Horn (48), die een bed and breakfast runt op een kleine boot in Marina Bay. „We zullen tot de laatste snik vechten voor Gibraltar.”

Het contrast tussen La Línea en Gibraltar is groot. Tegen het armste deel van Spanje ligt bijna zeven vierkante kilometer grond, die sinds de Vrede van Utrecht van 1713 in Britse handen is. Spanje is daar nooit blij mee geweest. Dictator Francisco Franco sloot de grens in het verleden hermetisch af en liet telefoonlijnen doorknippen. Pas nadat Spanje in 1985 tot de EU toetrad, ging de landverbinding met Gibraltar weer open. Maar de Brexit maakt mogelijk een einde aan de huidige situatie. ‘Gibraltar’ maakt in elk geval onderdeel uit van de onderhandelingen tussen het Verenigd Koninkrijk en EU.

Vandaag de dag is ‘de apenrots’ een geliefde vakantiebestemming voor vele Britten die willen genieten van een kopje thee in de Zuid-Europese zon. Anderen slaan er goedkoop drank en sigaretten in. In straten met namen als Westside Road, Winston Churchill Avenue en Fish Market Lane hangt een speciale sfeer. Een aangeharkt stukje Engeland compleet met rode telefooncellen en dubbeldekkers en Britse banken. Alleen rijdt het verkeer hier rechts.

Spaans zal hier nooit de voertaal worden. Never

John Tompson

Strategisch belang

„Ik ben er trots op dat dit van ons is”, zegt de Britse toerist Dan Burnett uit Pilton. Hij geniet van de ondergaande zon in de moderne jachthaven. „Het is een hele prettige plek om op vakantie te gaan. Ik voel me hier thuis. Toch voel je onder de mensen hier wel een beetje angst. Niemand weet wat er precies gaat gebeuren. Maar ik geloof niet dat dit ooit in Spaanse handen zal komen. Daarvoor is het strategische belang van Gibraltar veel te groot. Het zal nog eerder in Amerikaanse handen komen dan in Spaanse.”

Volgens Michael Howard, voormalig voorzitter van de Conservatieve Partij, zou de Britse premier Theresa May bereid zijn zeer ver te gaan om het Britse territorium te verdedigen. Zelf lachte May vragen over een mogelijke oorlog weg. Toch is de toon wel gezet.

De Britten zijn de oorlog met Argentinië om de Falkland-eilanden niet vergeten. Horn gaat in zijn gedachten terug naar 1982. Destijds viel Argentinië de Britse eilanden binnen, waarna een oorlog losbarstte. De Falklands bleven Brits. „Ik was destijds nog te jong om het leger in te gaan, maar ik had toen al wel mee willen doen aan de strijd. Dus als Spanje nu hier binnen komt vallen ben ik er klaar voor”, zegt Horn met een glimlach op zijn gezicht. Maar als hem daarna wordt gevraagd of hij geen Spanjaard wil worden vertrekt zijn gelaat. „Nee, dat wil niemand hier in Gibraltar. We willen dat alles blijft zoals het nu is.”

Dat lijkt een utopie. Het was voor de dertigduizend inwoners van Gibraltar een shock toen op 23 juni 2016 een meerderheid van de Britse kiezers voor een Brexit koos. Hoe anders was dat op het stukje land in het zuiden van het Iberisch Schiereiland. De bestuurder van Gibraltar, Fabian Picardo, voerde fel campagne tegen Brexit. Slechts 4 procent van de Gibraltarezen wilde de EU verlaten.

Oorlogsschip

„Het was vooral een stem tegen de grote stroom aan immigranten. Vele Britten willen de grenzen voor buitenlanders sluiten”, stelt Tracy Brown in Ocean Village.

„Voor ons in Gibraltar heeft dit totaal andere gevolgen. Voor ons gaat de poort naar Spanje nu veel moeilijker open.”

Van een gespannen sfeer is in Gibraltar zeker nog geen sprake. Het oorlogsschip in de haven ligt er standaard. Zwaar bewapende militairen lopen net als elders in Europa rond om terroristische aanslagen te voorkomen. Tussen het Verenigd Koninkrijk en Spanje bestaat een sluimerend conflict waardoor onder meer de vorming van een collectief Europees luchtruim wordt gefrustreerd. Dat kost miljarden euro’s aan inefficiënte vluchtroutes en talloze tonnen aan CO2-uitstoot.

„De discussie over de toekomst van Gibraltar komt eens in de zoveel tijd terug”, zegt John Tompson, terwijl hij zijn hond uitlaat op Queensway. „Nu staan we weer op de voorpagina’s”. De badkamerverkoper verwacht dat het allemaal niet zo’n vaart zal lopen.

„Vergeet niet dat hier dagelijks tienduizend Spanjaarden en andere buitenlanders de grens oversteken om te werken. Ik denk niet dat ze zoveel banen zomaar op het spel zullen zetten. Gibraltar zal vast een speelbal worden in de onderhandelingen over de Brexit. Maar Spaans zal hier nooit de voertaal worden. Never.”