Italië wil met hulp milities zuiden van Libië afgrendelen

Migratiebeleid

Met hulp van een zestigtal stammen en milities in het zuiden van Libië, die in het verleden vaak met elkaar hebben gevochten, wil Rome de stroom vluchtelingen vanuit de Libische kust naar Italië inperken.

West-Afrikaanse migranten vluchten eind maart Niger in, vanuit Libië. Na een mislukte poging Europa te bereiken verlaten ze Libië, uit angst voor de milities daar. Foto AFP

De Italiaanse regering heeft een akkoord gesloten met een heterogene groep stammen en milities in het zuiden van Libië om met hun medewerking te proberen de stroom migranten naar Europa te beperken.

Het is een nieuwe, omstreden stap in de Italiaanse pogingen om in het Europese migratiebeleid na de Turkije-deal ook tot een soort Afrika-deal te komen. In Europees verband zijn er onder andere plannen gemaakt voor investeringsprogramma’s en voor training van de Libische kustwacht, waarbij Italië het voortouw heeft genomen.

Nu heeft Italië besloten, voor zover bekend op eigen initiatief, tot wat al „de diplomatie van de woestijn’’ wordt genoemd. Vorige week is op het ministerie van Binnenlandse Zaken in Rome onderhandeld met een zestigtal leiders van stammen en milities die samen Fezzan controleren, de uitgestrekte woestijnregio in het zuiden van Libië die een belangrijk doorvoergebied is voor migranten, en voor wapens- en drugssmokkel. Daarbij was ook een vertegenwoordiger aanwezig van de door de VN gesteunde Libische Regering van Nationale Eenheid. Dit is een van de drie regeringen die Libië momenteel telt en bovendien de minst machtige.

Na 72 uur onderhandelen is volgens het Italiaanse ministerie van Binnenlandse Zaken een twaalfpuntenakkoord bereikt. Libische grenspatrouilles „zullen operationeel zijn om de vijfduizend kilometer lange zuidgrens van Libië te controleren”, zei minister Marco Minniti tegen La Stampa. “Libiës zuidgrens afgrendelen betekent de grens in Zuid-Europa afgrendelen.”

Hoe lopen de belangrijkste migratieroutes?

Veel details van het akkoord, dat ook voorziet in niet-gespecificeerde investeringen in de regio en heropening van het vliegveld bij de stad Sebha, zijn niet bekendgemaakt. Drie hoofdgroepen zijn erbij betrokken: de toearegs in het zuidwesten, onder leiding van sjeik Abu Bakr al Faqwi; de Tebu in het zuidoosten, onder sultan Zilawi Minah Salah; en de arabische Awlad Suleiman, vertegenwoordigd in Rome door generaal Senussi Omar Massaoud. In de chaos na de val van Gaddafi in 2011 leefden vooral de Tebu en de Awlad Suleiman op voet van oorlog met elkaar. Rome zegt dat deze twee groepen nu vrede met elkaar hebben gesloten. In februari was al een eerste stap gezet met een akkoord, onder auspiciën van Italië, van de tien belangrijkste steden in de regio Fezzan.

In een fel commentaar op website Huffington Post wordt het akkoord verworpen als een teken van onmacht. Met het herstel van de stabiliteit in Libië heeft het weinig te maken, en van de stammen en milities in het zuiden van Libië valt weinig respect te verwachten voor mensenrechten, aldus de Huffington Post: het is volslagen onduidelijk „of er een soort gedwongen terugkeer zal worden toegepast of dat de mensen zullen verdwijnen tussen de zandduinen van de woestijn.’’

De afgelopen maanden zijn al meer dan 24.000 bootvluchtelingen in Italië aangekomen, voor 90 procent vanuit Libië. Dat is dertig procent meer dan in de vergelijkbare periode vorig jaar – en dat was, met 181.000 mensen, al een recordjaar. Volgens de Italiaanse autoriteiten proberen mensensmokkelaars nog snel zo veel mogelijk mensen de zee op te sturen omdat eind mei de Libische kustwacht, getraind en van betere boten voorzien door Italië, intensiever moet gaan patrouilleren.