Turks nee-kamp houdt een bescheiden protest

Demonstraties

Twee demonstraties over het referendum in Turkije: een van nee-stemmers en een tegen inmenging van Ankara in Nederland.

Op het Rotterdamse Schouwburgplein verzamelden zich zaterdag enkele tientallen Turkse Nederlanders die zich vooral Nederlander voelen en geen inmenging van Turkije in Nederland willen. Foto Salih Kilic

De felheid van de toespraken past niet bij de gemoedelijke sfeer voor het podium. De sprekers schreeuwen hun afkeer van fascisme in de microfoon, maar op het gras van het Malieveld zitten ontspannen groepjes demonstranten. Ze worden aangesproken met ‘kameraden’. Het meeste applaus gaat naar Koerdische sprekers. De organisatie heeft gezorgd voor bordjes met ‘Hayir’ (‘Nee’). En zodra er muziek klinkt wordt de Turkse volksdans halay, bekend van bruiloften, ingezet.

Zo’n twintig organisaties, verenigd in het ‘Europees NEE-Platform’, wilden zondagmiddag in Den Haag laten zien dat veel ‘Nederturken’ nee gaan stemmen bij het Turkse referendum over de grondwetswijziging die de president Erdogan meer macht geeft. Het referendum is in Turkije op 16 april, maar vanaf woensdag kunnen Turkse Nederlanders al in Nederland stemmen. De organisatie rekende op minstens 1.500 demonstranten, het werden er zo’n 500.

Tja, zegt organisator Muharrem Cengiz van de Alevitische Culturele Vereniging Dab-Der uit Den Haag. „Bij demonstraties van het ja-kamp. dwingt de regering mensen om te komen. Zo werkt het bij ons niet. Wij hebben geen budget om mensen met bussen te brengen.” De demonstratie is niet per se gericht tegen Erdogan, zegt Cengiz. „We zijn vooral tegen zo veel macht voor één persoon, dat is ondemocratisch. Als de leider van de sociaal-democraten dit zou voorstellen, zouden we ook tegen zijn.”

‘Nee tegen het fascisme en de eenmansdictatuur’ is de leus achter het podium, in het Nederlands, Turks en Koerdisch. Serda Nehirci van de Nieuwe Democratische Jongeren keert zich in haar toespraak tegen „de onderdrukking van de volkeren, de arbeidersklasse, de geloofsgroepen, de vrouwen, lgbti’s”. Bang voor de gevolgen van haar stellingname is ze niet, zegt ze na afloop. „Er is onrechtvaardigheid. Kun je dan met een gerust hart naar bed als je daar niets aan doet?” Bij haar volgende bezoek aan Turkije zal ze weer iets langer worden ondervraagd, verwacht Nehirci.

Religieuze vrijheid en gelijkheid van man en vrouw zijn cruciale strijdpunten, blijkt uit een rondgang langs de demonstranten. Ook een man van 53 uit Schiedam die niet met zijn naam niet in de krant wil, vreest voor een Turkije waar „vrouwen niet meer mogen werken en alleen maar moeder mogen zijn.”

Die zaken zijn heel belangrijk voor alevieten, een mystieke islamitische stroming uit Turkije (niet te verwarren met de Syrische alawieten) leggen Berkay Sarikaya (18, leren jack) en Gurbet Gedek (21, lila nagellak) van de Stichting Haagse Alevitische Jongeren uit. Berkay gaat na de havo de lerarenopleiding aardrijkskunde doen, Gurbet werkt met probleemjongeren. Ze zijn geboren in Nederland („En daar zijn we trots op!”). Voor Berkay heeft nog een motief om te demonstreren. „Ik wil Nederlanders laten zien dat niet alle Turken voor Erdogan zijn. Die rellen in Rotterdam gaven geen goed beeld.” Gurbet: „Ik ga even dansen!”

Zaterdag was er ook al een demonstratie over het Turkse referendum. Op het Rotterdamse Schouwburgplein verzamelden zich enkele tientallen Turkse Nederlanders die zich vooral Nederlander voelen en geen inmenging van Turkije in Nederland willen. Deze groep is in werkelijkheid veel groter, zegt organisator Senay Akdemir. „Mensen zijn bang om zich uit te spreken. Je wordt constant aangesproken. Door andere Turkse Nederlanders. Maar ook door autochtone Nederlanders, die willen weten wat jij vindt wat Erdogan, van de rellen, van het referendum.”

Schrijver en theatermaker Vedat Gültekin woont sinds 1971 in Nederland, vanaf zijn derde. Ook hij vindt het lastig dat hij zich steeds moet verantwoorden tegenover anderen. Ben je voor Erdogan, tegen Erdogan, ben je van Fetö (de naam die Erdogan gebruikt voor de Gülenbeweging), ben je Koerd? Gültekin: „Iedereen zit elkaar op te fokken. Iedereen is angstig. In Brussel zijn er al rellen uitgebroken. Straks gebeurt dat ook hier. Laat de Turkse politiek in Turkije. Voor mij is de vraag van belang waarom de PvdA zo veel verloren heeft en de PVV zo veel gewonnen. Ik vind het belangrijk welke coalitie er komt. We leven in Nederland, niet in Turkije.”