De natuurramp in Colombia: ‘De buren werden meegesleurd door de modder’

Door de aardverschuiving in Colombia zijn volgens het Rode Kruis ten minste 234 mensen om het leven gekomen. De noodtoestand is uitgeroepen. Carlos Niëto: “Als het vannacht weer losbarst, wat moeten we dan?”

Militairen en inwoners evacueren een slachtoffer van de modderstroom in Mocoa. Foto: het Colombiaanse leger

Update 13.35: het dodental is opgelopen tot 234. Dat zegt het Rode Kruis.

Carlos Niëto lag diep te slapen toen hij plotseling wakker schrok van het gekrijs van mensen en het oorverdovende lawaai van water dat door de straten denderde. “Ik rende naar buiten en zag hoe de buren werden meegesleurd door een lawine van modder. Ik probeerde erachteraan te gaan, maar ik kon niet tegen de stroom in komen. Ik heb nog nooit zoiets gezien, dit is een vreselijke ramp”, zegt Niëto met trillende stem op de Colombiaanse televisie en hij barst in tranen uit.

Colombia is dit weekend opgeschrikt door een van de grootste natuurrampen van de afgelopen decennia: een enorme aardverschuiving in de provinciestad Mocoa (40.000 inwoners), in het zuidelijke departement Putumayo, als gevolg van aanhoudende regens waardoor rivieren overstroomden en buiten hun oevers traden. Er vormden zich modderbanken en lawines die met een enorme snelheid het stadje overspoelden. Mensen, auto’s, bomen, huizen, alles werd meegesleurd door de enorme modderstroom.

Hele wijken werden weggevaagd. Volgens het Rode Kruis is het dodental inmiddels opgelopen tot boven de tweehonderd slachtoffers. Vierhonderd mensen raakten gewond en zeker tweehonderdtwintig bewoners zijn nog spoorloos. Het Colombiaanse leger heeft samen met verschillende noodorganisaties waaronder het Rode Kruis acute noodhulp ingezet en 1100 extra soldaten naar de rampplek gestuurd.

Door de ramp is er een gebrek aan drinkwater en is de elektriciteit in het stadje uitgevallen waardoor het zoeken naar overlevenden s’ nachts met moeite voortgezet werd. Het plaatselijke ziekenhuis kan het aantal slachtoffers nauwelijks aan, dus worden verpleegsters, artsen en ziekenhuismateriaal ingevlogen vanuit steden zoals de dichtstbijzijnde grote stad Cali en hoofdstad Bogota. President Juan Manuel Santos kondigde de noodtoestand in het getroffen gebied af en nam zaterdagmiddag persoonlijk poolshoogte. Hij was geëmotioneerd en probeerde de getroffen bewoners moed in te spreken. “Mijn hart en dat van alle Colombianen is bij de slachtoffers van deze tragedie, we laten jullie niet in de steek”, aldus Santos.

President van Colombia Juan Manuel Santos steunt inwoners van Mocoa tijdens zijn bezoek aan het getroffen gebied. Foto regering Colombia

De bisschop van Cartagena, Andrés Sanchez, riep de overwegend katholieke Colombiaanse bevolking op om zondag massaal te bidden voor de slachtoffers en hulpmiddelen te brengen naar de kerken voor de getroffen bewoners. President Santos riep juist op om geen hulpmiddelen te brengen, maar vooral geld te storten. “De bewoners zijn alles kwijt en moeten hun huizen weer opbouwen, laten we ze daarbij ondersteunen”, zei de president.

In de provinciestad zijn zeker zeventien wijken volledig van de kaart geveegd. Waaronder het huis van de burgemeester van Mocoa, José Castro. “Gelukkig kon mijn zoon snel geëvacueerd worden naar zijn oma. We hebben het overleefd, maar helaas had niet iedereen dat geluk in onze stad”, zei de burgemeester.

De ramp begon in de nacht van vrijdag op zaterdag terwijl de bewoners lagen te slapen. Volgens de Colombiaanse meteorologische dienst viel vrijdag dertig procent van de hoeveelheid regen die normaal gesproken in een maand tijd valt. Drie rivieren rondom de getroffen stad overstroomden en er ontstonden modderbanken. Het alarm ging af en mensen zochten naar schuilplaatsen om zich te beschermen tegen het water. Maar veel bewoners hadden geen tijd om een schuilplaats te vinden of naar hoger gelegen gebieden te vluchten en de bergen in te trekken.

Mocoa kampt net als veel andere delen van het land al weken met aanhoudende regens. Volgens de meteorologische dienst was maart de vochtigste maand in Colombia sinds 2011. Het Colombiaanse Rode Kruis waarschuwt voor mogelijke uitbreiding van de ramp. “We moeten goed in de gaten houden wat er gebeurt in andere provincies met dezelfde overvolle rivieren. Mensen moeten eerder geëvacueerd worden om rampen zoals deze te voorkomen”, aldus de woordvoerder van het Colombiaanse Rode Kruis.

Volgens president Santos is de klimaatverandering de oorzaak van de ramp, en dan met name El Niño. Deze golfstroom verplaatst het warme water van de Stille Oceaan naar de kust van Zuid-Amerika. Dit heeft grote invloed op de hoeveelheid regen: in Zuidoost-Azië regent het weinig, terwijl in Zuid-Amerika extreem veel regen valt met rampen zoals deze in Mocoa tot gevolg.

In andere Zuid-Amerikaanse landen waren de afgelopen weken vergelijkbare grote overstromingen met modderbanken en veel doden. In buurland Peru overleden vorige maand al bijna honderd mensen door dodelijke modderlawines. Meer dan de helft van het land, dat sinds december kampt met aanhoudende hevige regenval als gevolg van El Niño, werd getroffen door overstromingen. De natuurramp brengt de ernstige overstromingen van 1998 in herinnering. Toen vielen er in Peru in een vergelijkbare periode van hevige regenval en overstromingen zelfs 374 doden.

Maar niet alleen El Niño, ook de overheid droeg volgens inwoner van Mocoa Carlos Niëto, die zijn hart voor de draaiende camera’s lucht, bij aan deze ramp. “Ze hadden allang moeten investeren in betere wegen en goede infrastructuur in onze mooie stad. Deze oude en verwaarloosde wegen bieden geen weerstand tegen deze enorme regens. Als het vannacht weer losbarst, wat moeten we dan?”, zucht hij bezorgd.

Reddingswerkers redden een vrouw die getroffen werd door de modderstroom. Foto Colombiaanse leger.

Het is niet de eerste keer dat Colombia wordt getroffen door een natuurramp. Een van de bekendste rampen is misschien wel de vulkaanuitbarsting in 1985. Die zorgde voor een overstroming die het stadje Armero van de kaart veegde. Fotojournalist Frank Fournier was destijds ter plekke. Zijn foto van een stervend meisje ging de hele wereld over. Door de ramp zette Colombia een eigen dienst op om dit soort rampen te ondervangen. Deze Unidad Nacional para la Gestión del Riesgo de Desastres (NGRD) is nu met 150 man naar Mocoa vertrokken, meldt het op de website.