Commentaar

Schade aan Groningers nu snel en ruimhartig vergoeden

Er zit beweging in Groningen, en ditmaal van het betere soort. De NAM trekt zich terug uit de afhandeling van de schadeclaims die het gevolg zijn van aardbevingen die weer voortvloeien uit de langdurige gaswinning in de provincie.

Dat werd tijd: getroffen burgers hadden, en hebben, grote moeite om schade door bevingen aan hun woningen erkend en vergoed te krijgen. En dat was pas nadat de gaswinner jarenlang had ontkend dat er sowieso iets aan de hand was. Dat de NAM, een joint venture tussen energiemaatschappijen Shell en Exxon, vervolgens de hoofdrol speelde bij beoordeling en afhandeling van schade is altijd een vreemde gang van zaken geweest.

Zelfs als het bedrijf volledig te goeder trouw was, zou er nog een schijn van partijdigheid hangen over elk besluit dat werd genomen. Het vermijden van die schijn had prioriteit moeten zijn. Het wantrouwen van de getroffen burgers is, na jarenlang talmen en rekken, begrijpelijk. De argwaan blijkt ook nu nog niet weg.

De afhandeling wordt overgenomen door de Nationaal Coördinator Groningen (NCG), Hans Alders, voormalig PvdA-politicus en oud-commissaris van de Koningin in Groningen. Deze functie en het ondersteunende ambtenarenapparaat vallen onder het ministerie van Economische Zaken. Dat is op z’n minst onhandig.

De overheid is formeel dan wel geen uitvoerende en zakelijk belanghebbende bij de gaswinning, zoals de NAM. Maar in de praktijk is zij dat wel.

De inkomsten van de staat uit gas zijn decennialang enorm geweest en besluiten daarover gaan en gingen via de overheid. Dat de staat onder die omstandigheden, in overdrachtelijke zin, gezien wordt als een soort van stille vennoot van de NAM ligt voor de hand.

Zo wordt ook nu het wantrouwen nog steeds niet helemaal weggenomen. Beter was het geweest om de beoordeling en afhandeling van de schade bij een orgaan te leggen dat daadwerkelijk onafhankelijk is en boven elke verdenking verheven. Dit is een gemiste kans. Maar nu toch voor deze opzet gekozen is, zal de nieuwe instantie die belast is met het beoordelen en afhandelen van de duizenden schadeclaims zich moeten bewijzen met snelle beslissingen, goede coördinatie, zo weinig mogelijk bureaucratie en vergoedingen die overhellen naar de kant van generositeit. Dat is niet om cadeautjes uit te delen: de mensen die slachtoffer zijn geworden van de instabiele aardbodem in Groningen ten gevolge van de gaswinning zullen dit, terecht, niet zo ervaren. Van veel van hen is het geduld al te lang, en te zwaar, op de proef gesteld.

Van de Groningers zelf moet opnieuw vertrouwen worden gevraagd. Hoe lastig dit ook is, herhaald vertrouwen is de grondhouding die de samenleving schraagt. Het is aan de overheid om daar nu betrouwbaarheid tegenover te stellen. Door de gekozen oplossing ligt de bewijslast overweldigend in Den Haag. Uitgangspunt moet zijn dat getroffenen recht hebben op ruimschootse schadevergoeding. Herstelbetalingen zijn na zoveel gedraai en getalm niet een gunst maar een plicht.