Vertel ons wat wél mag en we organiseren het

Verhuur Airbnb

Sleutelbedrijven en ‘nette’ verhuurders van zolderkamertjes hebben in de discussie over verhuursites niet hetzelfde belang. Maar over een ding zijn ze het eens: de regels moeten duidelijker.

Mee met Iambnb, bedrijf dat Air bnb woningen van particulieren voor deze particulieren beheert (schoonmaken, gasten ontvangen en uitchecken regelen ed). Foto: Olivier Middendorp

‘Bij grote successen ging er altijd een flesje open”, zegt Douwe Wielenga (34) als hij in zijn half onttakelde kantoor aan de Keizersgracht in Amsterdam een oude champagnekurk tegenkomt. De feestelijke datum op de kurk, 1 november 2016, herinnert aan betere tijden. Net als de stapels bankafschriften, roosters en schema’s in het grachtenpand op steenworp afstand van de Dam in Amsterdam.

KeyOkay, Wielenga’s snel groeiende hippe startup in de toeristische appartementenverhuur, werd op 2 maart van dit jaar failliet verklaard. De oorzaak: een nieuwe, harde koers van de gemeente, die sleutelbureaus als KeyOkay mede verantwoordelijk houdt voor het ombouwen van woningen voor Amsterdammers in hotelappartementen voor toeristen. Dat kan een goudmijn zijn voor vastgoedeigenaren, maar is slecht voor de stad, vinden veel bewoners en SP-wethouder Laurens Ivens van Wonen.

„Kijk, hier liggen de boetebesluiten. Weg ermee, die kunnen we toch niet betalen,” zegt Wielenga. Vier jaar geleden zegde hij zijn baan in de financiële wereld op om eigen baas te worden. Hij merkte in zijn omgeving dat de eerste Amsterdammers hun huis via websites als Airbnb, Booking.com en het Duitse Wimdu voor korte periodes te huur aanboden en zag daar brood in.

De jaren daarna ging alles crescendo. Airbnb werd omarmd door de stad en het aanbod van huizen in Amsterdam steeg van enkele honderden naar 17.000. Zo ook de handel van Wielenga, die huiseigenaren de zorgen uit handen nam. KeyOkay regelde de boekingen, bracht en haalde sleutels op, maakte de huizen schoon en verzorgde handdoeken en het beddengoed.

In feite runde Wielenga een grote hotelreceptie, met huizen door de hele stad. „Gerenommeerde vastgoedpartijen”, die vaak hele huizenblokken in de hoofdstad opkopen, lieten hem vrijgekomen woningen aan toeristen verhuren.

Zo kreeg hij in korte tijd honderden appartementen in zijn bestand, die het hele jaar beschikbaar waren. Met een personeelsbestand van twintig man en een omzet van 3 miljoen euro was hij in november vorig jaar klaar voor een volgende stap. Hij liet zijn computersystemen „strak trekken” en was er bijna uit met een investeerder, die bijna een miljoen mee wilde betalen aan de uitbreiding van Keyokay naar de rest van Europa – om te beginnen Antwerpen, Florence en Lissabon.

Niet alleen bij Keyokay zagen de zaken er nog geen half jaar geleden goed uit. Ook bij andere grote sleutelbureaus zoals Iamb&b – hartje Amsterdam, in de Kerkstraat – waren de perspectieven florissant, zegt directeur Dirk Minnebo. Minnebo profileert zich als het redelijk gezicht van de vakantieverhuur. Hij spreekt geregeld in bij de gemeenteraad, organiseert informatieavonden en discussieert actief mee op sociale media over het onderwerp.

Bekijk de animatie over hoe Amsterdam met Airbnb worstelt:

Deur in het gezicht

Maar ook bij hem smeet de gemeente de deur hard in zijn gezicht. Op 17 februari van dit jaar viel bij hem de hoogste boete die Amsterdam ooit heeft gegeven voor de verhuur aan toeristen op de mat. Bijna anderhalve ton, opgebouwd uit elf boetes van 13.500 euro, vanwege het illegaal verhuren van elf studio’s vlak naast zijn kantoor. De procedure tegen de boete loopt nog; volgens Minnebo gaat het om een bedrijfspand dat in 1981 met vergunning is verbouwd tot appartementenhotel. De eigenaar kreeg dezelfde boete.

Minnebo, Wielenga en vertegenwoordigers van andere sleutelbureaus (zelf spreken ze liever over ‘conciërgeservice’) liepen de afgelopen jaren de deur plat bij de gemeente – allemaal met hetzelfde verzoek. Vertel ons wat mag en wat niet mag in de verhuur aan toeristen en wij organiseren het.

Maar wethouder Ivens weigert. „Bedrijven die de randen van de wet opzoeken kiezen er zelf voor risico te lopen”, zegt hij in zijn werkkamer. „Ik zou zeggen: als je twijfelt, better safe than sorry. Doe het dan maar niet.”

Het zijn vooral de regels voor bed&breakfasts die voor onduidelijkheid zorgen. De gemeente is die – geen eigen opgang of douche voor toeristen – pas sinds kort gaan uitleggen. Eerder zaten ze verstopt in verordeningen. „Je moest een halve jurist zijn om dat te begrijpen”, zegt Stephan van der Meer, die zelf zijn huis aan toeristen verhuurt en met veel andere ‘hosts’ contact onderhoudt.

Veel mensen die de afgelopen jaren een keukentje, douche en wc hebben aangelegd op de zolder of verdieping die ze over hadden, komen er nu achter dat ze die niet volgens de regels verhuren. Minnebo: „Het kan zo zijn dat een goedwillende b&b-eigenaar illegaal verhuurt, tenzij hij de keuken eruit sloopt. Dat is krankzinnig.”

Van der Meer is zo’n goedwillende eigenaar. Hij kocht in 2014 („net het goede moment”) met zijn toenmalige vriendin een huis aan het Amsterdamse Westerpark, dat ze tijdens vakanties via Airbnb verhuurden. Toen zijn relatie een halfjaar later strandde, zat hij met hoge maandlasten en 90 vierkante meter voor zichzelf – „best eenzaam”. De lege kamer besloot hij te verhuren als bed&breakfast.

Naast de financiële zekerheid krijgt hij energie van de verhuur. Flesje wijn klaarleggen, schone handdoeken, lekkere zeepjes. Hij heeft mensen van over de hele wereld in huis, altijd „een bepaald type mens”. Alleen van gezinnen of stellen die voor de cultuur komen accepteert hij de boekingen. Vaak gaat de fles wijn open en zitten ze de hele avond aan de keukentafel. Hij neemt gasten mee naar cafés, stuurt ze naar de goede restaurants en belandde met een gast zelfs een dag in de Efteling.

Mee met Iambnb, bedrijf dat Air bnb woningen van particulieren voor deze particulieren beheert (schoonmaken, gasten ontvangen en uitchecken regelen ed).
Foto: Olivier Middendorp
Nederland, Amsterdam, 24-03-2017.
Iambnb. Mee met Iambnb, bedrijf dat Air bnb woningen van particulieren voor deze particulieren beheerd (schoonmaken, gasten ontvangen en uitchecken regelen ed).
Foto bij schoonmaak.
Foto: Olivier Middendorp
Nederland, Amsterdam, 24-03-2017.
Iambnb. Mee met Iambnb, bedrijf dat Air bnb woningen van particulieren voor deze particulieren beheerd (schoonmaken, gasten ontvangen (foto) en uitchecken regelen ed).
Foto: Olivier Middendorp

Blowende Britten

Maar terwijl hij nieuwe vrienden maakte, werden de schaduwzijden van toeristenverhuur hem steeds duidelijker. In zijn straat gingen méér mensen verhuren, en niet altijd aan dat bepaalde type mens. Het huis van zijn overburen wordt permanent verhuurd, aan wel acht man tegelijk. „Blowende Britten, om het gechargeerd te zeggen.”

Sindsdien zoekt hij contact met andere „brave hosts”. Ze organiseren workshops, komen maandelijks bijeen op borrels en helpen elkaar in Facebookgroepen de gemeenteregels te interpreteren. Hun verhalen lijken meer op het ‘deeleconomie’-sprookje zoals Airbnb dat graag verkondigt: dat van onverwachte ontmoetingen en nieuwe kansen.

Door toeristenverhuur konden deze verhuurders hun schulden aflossen, de hypotheek betalen of uit de uitkering blijven tijdens een burn-out. Dat ze in het publieke debat op een hoop worden gegooid met „woningonttrekkers en huisjesmelkers” is ze een doorn in het oog; zij hebben belang bij duidelijke regels en strenge handhaving.

Overgeleverd aan de goden

Maar ook deze mensen riskeren een hoge boete als gemeentelijke handhavers hun huis onverwacht binnenvallen en een overtreding constateren. Ze zouden daarom graag zien dat de gemeente hun toeristenverblijf vooraf goedkeurt, in plaats van achteraf afkeurt op basis van veranderende regelgeving. „Je bent letterlijk aan de ‘goden’ overgeleverd wanneer er in de ogen van de handhavers iets mis is”, schrijft iemand in de Facebookgroep.

Maar de wethouder ziet daar geen heil in. Hij dringt in Den Haag al een jaar aan op een wet voor toeristische verhuur van woningen, waardoor hij het verplicht kan stellen de verhuur te melden. „De wet moet voldoende aanknopingspunten bieden om te handhaven”, zegt hij. „Als je regels opstelt die je niet kunt handhaven, krijg je een soort gedoogconstructie. Daar ben ik niet van.”

Vorig jaar inde de gemeente naar eigen zeggen 30 procent meer bestuurlijke boetes dan het jaar daarvoor: 166 in totaal, voor een bedrag van 1,9 miljoen euro. Handhaving is „de kracht van de Amsterdamse aanpak”, vindt Ivens. „We laten zien: jij denkt aan je portemonnee, maar wij weten die ook te vinden.”

In de nieuwe afspraken die de gemeente en Airbnb in december bekendmaakten, worden sleutelbureaus expliciet verantwoordelijk gesteld voor illegale verhuur. Minnebo is daar niet op tegen zegt hij: „Als ondernemer heb je ook een verantwoordelijkheid. Maar waarom worden wij wél, maar Airbnb zelf níet aansprakelijk gesteld?”

Weinig kansrijk, zegt Ivens, die geen medelijden toont met sleutelbureaus. „Ik heb tot nu toe geen voorbeeld gezien van zo’n boete aan Airbnb die bij de rechter standhield.” Om over concurrenten als Wimdu en 9Flats maar te zwijgen, die op verzoeken van de gemeente om tot soortgelijke afspraken te komen als met Airbnb, niet hebben gereageerd.

Terwijl Wielenga er bij de start van zijn bedrijf voor koos alleen panden aan te nemen die hij het hele jaar door kon verhuren, zette Kobe Ceulemans en zijn vriendin Eva Duca bewust een andere koers in. In 2015, toen handhavers al flink aan het beboeten waren en de publieke toon over Airbnb overwegend negatief werd, begonnen zijn hun sleutelbedrijf L’easeaway.

Ze zetten „de ethiek voorop” en nemen alleen klanten aan die zich aan de regels houden, vooral gezinnen die op vakantie gaan. Ze blijven bewust klein en selecteren gasten zorgvuldig. Tegen vrijgezellenfeesten zeggen ze nee.

Snel geld verdienen is er op deze manier niet bij, zegt Ceulemans. „Maar op lange termijn rendeert onze werkwijze. Er komt een moment dat de gemeente met terugwerkende kracht de administratie gaat doorlichten. Dan zal er niks te vinden zijn.”