De spelregels van Tusk zijn onbarmhartig voor Britten

Brexit

Over twee jaar moet het scheidingsakkoord klaar zijn. De toekomstige relatie is nog niet aan de orde, zegt EU-president Tusk.

Op barmhartigheid hoeven de Britten niet te rekenen. Vrijdag presenteerde Europees ‘president’ Donald Tusk de spelregels voor de Brexit en die liegen er niet om.

Woensdag sprak de Britse premier Theresa May in haar ‘Brexit-brief’, waarin ze het Britse vertrek formeel aankondigde, de wens uit – tot viermaal toe – dat er al tijdens de scheiding óók wordt gepraat over de toekomstige relatie tussen haar land en de EU. Vrijdag boorde Tusk dat idee van ‘parallelle onderhandelingen’ de grond in. Eerst moet bij de scheidingsprocedure „voldoende vooruitgang” zijn geboekt. Wie bepaalt wat ‘voldoende’ is? De 27 overige EU-leiders, en niemand anders.

„Vanaf nu zitten de Britten aan de andere kant van de onderhandelingstafel”, zei de Poolse oud-premier nadrukkelijk, alsof Londen dat nog onvoldoende beseft. „We zijn er niet op uit om te straffen, Brexit zelf is al straf genoeg. Maar de gesprekken zullen moeilijk, complex en confronterend zijn.” Een hoge EU-functionaris zei het vrijdag zo: „De wereld gaat écht veranderen. Niet omdat wij dat willen, maar vanwege een Brits besluit.”

De spelregels staan in een conceptnota, waarover bij een speciale Brexit-top op zaterdag 29 april een besluit valt – daarna kunnen de onderhandelingen echt beginnen. Op 29 maart 2019 moet de scheiding zijn afgerond. In het beste geval liggen er dan ook afspraken over de toekomstige relatie, maar het sluiten van handelsverdragen duurt doorgaans langer. En ook als dit wel lukt, duurt het zeker nóg twee jaar voordat alle 27 nationale parlementen zo’n handelsverdrag hebben geratificeerd.

Kortom: zelfs als de onderhandelingen gunstig verlopen, zijn de Britten nog lang niet van Europa af. En andersom: tot de scheiding zitten de Britten, behalve als het over Brexit gaat, altijd aan tafel in Brussel, met alle rechten en plichten. En als ze vervelend gaan doen? „We verwachten van de Britten dat ze oprechte samenwerking blijven tonen”, aldus de EU-functionaris.

Op korte termijn ziet de EU drie hordes. Eerst moet de status van EU-burgers in het Verenigd Koninkrijk en vice versa duidelijk worden: mensen die hun leven hebben ingericht op basis van een wettelijke orde, die er straks voor hen niet meer is. Daarnaast is er Noord-Ierland, dat nu een open grens heeft met Ierland. Hoe los je dat op? In de nota wordt gerept van „flexibele en creatieve oplossingen”. In andere woorden: geen idee.

Tot slot moet duidelijk zijn dat Londen alle financiële verplichtingen die het als EU-lid is aangegaan, ook nakomt. Er worden bedragen genoemd van 60 miljard euro. Tusk verwierp vrijdag stellig de suggestie dat dit een ‘Brexit-boete’ is. Het is een kwestie van verantwoordelijk bestuur. „Van billijkheid en toezeggingen.”

Het document stelt ook dat Londen niet kan onderhandelen met afzonderlijke EU-lidstaten. Er is maar één aanspreekpunt: EU-onderhandelaar Michel Barnier.