‘Wees onzichtbaar, een fly on the wall’

Het nieuwe thema van de NRC Fotowedstrijd van de maand april is ‘Feest’.

De verjaardag van de 91-jarige Tebiena Moltmaker. Ilvy Njiokiktjien: „Ze wilde altijd nog eens motorrijden. Toen hebben ze haar met z’n allen in een zijspan gehesen en zo een rondje door haar geboortedorp laten maken.” Ilvy Njiokiktjien

Als eerste Fotograaf des Vaderlands fotografeerde Ilvy Njiokiktjien in 2013 een tiental verjaardagen in Nederland. Dat beviel haar zo goed dat ze besloot door te gaan tot ze honderd foto’s had van mensen in de leeftijd van 1 tot 100 jaar. De serie verscheen een jaar later onder de titel Slagroomtaart en Slingers, Nederland in 100 verjaardagen in boekvorm.

„Ik had al snel door dat ik het mezelf niet makkelijk had gemaakt”, vertelt Njiokiktjien. „Ik wilde een goede doorsnee geven van Nederland aan de hand van CBS-cijfers. Het moest wel kloppen. Dus moest er een bepaald aantal Turken in, Groningers, Surinamers, maar ook rijken, armen, et cetera. Dat werd steeds lastiger, want op een gegeven moment moest ik op zoek naar een 41-jarige Marokkaan in Drenthe – bij wijze van spreken dan. Dat viel nog niet mee.”

De fotograaf ging niet over één nacht ijs: „Dan kwam ik bij de mensen op hun verjaardag en was ik vervolgens de hele dag aanwezig. Vaak was ik er al voordat de eerste visite kwam en ging ik pas weer weg als de laatste gast was verdwenen.”

Waarom opvallen?

Tijdens de dag zelf gedroeg Njiokiktjien zich altijd zo onopvallend mogelijk, en dat kan ze ook iedereen aanraden die een feestje wil fotograferen. „Wees onzichtbaar, een fly on the wall. Blijf op de achtergrond, dan vergeten de mensen jou en gedragen zich zoals ze zijn. Dat doe ik trouwens bij al mijn fotowerk. Waarom zou jij als fotograaf willen opvallen? Daar heeft helemaal niemand wat aan.”

Zo schoot ze soms wel honderd plaatjes op een dag. Mooi, maar ook lastig selecteren. „De uiteindelijke foto moet het hele verhaal vertellen. En dan ga ik niet voor het technisch meest perfecte plaatje. De beste foto hoeft in mijn ogen niet altijd de mooiste te zijn. Dat komt misschien doordat ik journalistiek heb gestudeerd: het verhaal moet deugen.”

Tijdsbeeld

In Slagroomtaart en Slingers heeft Njiokiktjien geprobeerd zo veel mogelijk details in haar foto’s te verwerken. „Je kan mooi zien hoe we tegenwoordig onze huizen inrichten, wat voor kleding we dragen, waar we mee telefoneren… De serie geeft een goed tijdsbeeld van Nederland anno nu. Daarom lijkt me ook heel leuk om het boek over 25 jaar nog eens uit te geven. Dan weet je echt niet wat je ziet.”

U kunt uw Feest-foto’s insturen tot vrijdag 28 april 17.00 uur via nrc.nl/fotowedstrijd.

    • Jos Jägers