Vaak blijft het bij vermoedens en zorgen

Misbruik in de sport

Een tafeltenniscoach duikt steeds weer op bij andere sportclubs, ook al werd hij twintig jaar geleden al eens geschorst wegens ontucht.

Moet een trainer altijd worden achtervolgd door een schandaal uit het verleden? Kan een voetbalvereniging een vrijwilliger inzetten die in 1997 tuchtrechtelijk is veroordeeld voor ontuchtige handelingen met vier minderjarige tafeltennissters?

Dat dilemma speelt een belangrijke rol in de uitzending van radioprogramma Argos, waarin zaterdagavond wordt belicht hoe tafeltennistrainer Wiljo L. ondanks vermoedens, zorgen en een tuchtzaak nog altijd met kinderen werkt binnen een sportclub. Ditmaal bij een voetbalvereniging in Zutphen. De voorzitster van die voetbalclub wilde niet reageren en wil alleen kwijt dat er speciale afspraken met de man zijn gemaakt.

Uit onderzoek van het radioprogramma blijkt echter dat de tafeltenniscoach zich vaker heeft bezondigd aan misbruik dan tot op heden is aangenomen. Terwijl de Nederlandse Tafeltennisbond (NTTB) de coach in 1997 voor twee jaar schorste vanwege ontucht met vier minderjarige sporters, blijkt nu ook dat hij in de jaren zeventig en tachtig in de fout is gegaan. Alleen: niemand kon de trainer daadwerkelijk afstoppen.

In het radioprogramma vertelt een oud-tafeltennisster, die op subtopniveau speelde bij de vereniging Torenstad, voor het eerst hoe haar coach stelselmatig grensoverschrijdend gedrag vertoonde. „In het vastpakken, het masseren. Hij liep bijvoorbeeld altijd even de douche in. En op mijn vijftiende heeft er daadwerkelijk seksueel misbruik plaatsgevonden, want ik heb toen twee jaar een seksuele relatie met hem gehad. Hij was toen veertig.” De club stond machteloos. Niemand wist wat te doen, behalve de man weg te sturen.

Zorgen waren er al jaren eerder

Mensen die al eerder met L. werkten, wisten van die neigingen. Bij een andere tafeltennisvereniging in Zutphen waren er in de jaren zeventig al zorgen over ongewenste aanrakingen. De coach werd erop aangesproken en de betrokkenen zouden hem in de gaten houden. Zeker één jongen blijkt indertijd ernstig te zijn misbruikt.

De slachtoffers uit de tuchtzaak in 1997 stapten wel naar de politie, maar tot een strafzaak kwam het niet. Het OM wil deze beslissing niet toelichten, behalve dat de seponering niets te maken had met een gebrek aan bewijs. Vorig jaar werd de man nog bij een andere tafeltennisclub weggestuurd. Omdat hij tegen de regels in toch een keer alleen was met één van de pupillen.

Geen daadkracht

Marjan Olfers, hoogleraar sport en recht aan de Vrije Universiteit Amsterdam, herkent de vaste reflexen die veel misbruikzaken met elkaar gemeen hebben. Wel vermoedens, weinig tot geen daadkracht om de dader af te stoppen.

Olffers spreekt van een voorbeeldzaak waaruit duidelijk blijkt hoe er in de loop der jaren steeds weer nieuwe slachtoffers gemaakt kunnen worden. Met name door het ontbreken van een integrale aanpak van seksueel misbruik in de sport. Doordat de man nooit in het strafrecht is veroordeeld, biedt het opvragen van een Verklaring Omtrent Gedrag geen uitkomst.

De uitzending van Argos valt samen met de presentatie van een nieuw onderzoek naar de gevolgen van seksueel, fysiek en psychisch geweld in de sport, op het Europese congres voor psychiatrie in Florence, dit weekend.

Uit het onderzoek blijkt dat kinderen die het slachtoffer worden van deze vormen van misbruik, als volwassene meer kans hebben op psychische problemen.

Het onderzoek is onder anderen uitgevoerd door Tine Vertommen, de Belgische criminoloog aan de universiteit van Antwerpen die enkele jaren geleden 4.043 Belgische en Nederlandse sporters ondervraagde en concludeerde dat zo’n zes procent van hen te maken had gehad met seksueel misbruik.

Deze studie ging een stap verder en onderzocht de gevolgen van die ervaringen. Met name seksueel misbruik leidt tot psychische klachten, zoals depressies en angststoornissen. Homoseksuele, biseksuele, gehandicapte en laagopgeleide sporters zeggen vaker last te hebben van mentale problemen. Wie een relatie heeft, heeft minder snel last van mentale klachten, behalve als het gaat om angststoornissen.