Nederland alert na Turkse rel in Brussel

Turks referendum De autoriteiten in Amsterdam, Den Haag en Deventer zijn alert als vanaf woensdag in die steden gestemd kan worden in het Turkse referendum over een nieuwe grondwet. In Brussel kwam het donderdag tot geweld.

Ongeregeldheden bij de Turkse ambassade in Brussel tussen Turken en Koerden die donderdagavond hun referendumstem wilden uitbrengen. Foto Dursun Aydemir / Anadolu / Getty

In Nederland kunnen Turkse Nederlanders vanaf woensdag tot en met zondag stemmen. Dat gebeurt in de RAI in Amsterdam, het GIA-beurscomplex in Den Haag en sportcentrum De Scheg in Deventer. Bij de stembussen is het verboden politieke symbolen en propaganda te tonen. De stemmingen worden georganiseerd door het Turkse consulaat. „We houden onze ogen en oren open”, zegt een woordvoerder van de nationale politie, in reactie op de rellen in Brussel. „We anticiperen op wat er gebeurt.”

Welke veiligheidsmaatregelen de steden nemen, willen ze niet precies zeggen. Het is niet waarschijnlijk dat Amsterdam drastische stappen neemt, zoals een verbod op het voeren van vlaggen en demonstraties, laat een woordvoerder van burgemeester Van der Laan weten. Zulke zware middelen komen pas in beeld bij vrees voor grote ongeregeldheden. De RAI in Amsterdam verwacht dat ongeveer 50.000 Turkse Nederlanders er gaan stemmen.

Lees ook Bij Turks referendum is ‘nee’ taboe

In Deventer worden 30.000 stemmers verwacht. De kiezers worden op een parkeerterrein bij de A1 opgevangen en van daaruit met bussen naar het sportcentrum gebracht, om chaos en drukte in de omgeving van het sportcentrum zelf te voorkomen. De politie in Oost-Nederland is „alert op signalen”, aldus een woordvoerder. „Wat er in Brussel gebeurt, nemen wij mee in de voorbereidingen. Ik denk niet dat we daar verder veel over gaan vertellen.”

De gemeente Deventer gebruikt het veiligheidsplan dat tijdens eerdere Turkse verkiezingen als draaiboek gold. Daar zal weinig aan worden gewijzigd, volgens een woordvoerder. Volgens dit draaiboek heeft het Turkse consulaat „een belangrijke functie voor de stemgerechtigden”, zo staat er in te lezen. „De belangrijkste taak van het consulaat in het voorkomen van ordeverstoring en overlast is om het stemmen zo snel en efficiënt mogelijk te laten verlopen. Zo worden onnodig lange wachttijden voorkomen.”

De gemeente Den Haag laat weten „altijd” uit te gaan van incidenten zoals in Brussel. „Maar we rekenen er niet op. Wel anticiperen we erop. Elke dag hebben we hierover overleg.”

Rellen in Brussel

Spanningen tussen voor- en tegenstanders van de Turkse president Recep Tayyip Erdogan hebben donderdag in Brussel geleid tot rellen bij de Turkse ambassade. Daarbij zijn vier gewonden gevallen, van wie twee door messteken.

Alle slachtoffers zouden van Koerdische komaf zijn. De Brusselse politie spreekt van „zware incidenten om politieke redenen”. Volgens de Koerdische gemeenschap in Brussel zijn aanhangers van Erdogan verantwoordelijk voor de vechtpartij. Er zaten vrijdag nog vijf mensen vast. Volgens de krant De Standaard is een van de gewonden een oudere politiek vluchtelinge, die een boegbeeld is van de Koerdische gemeenschap in België.

Een deel van de Koerden wil meer autonomie. Dit plaatst hen tegenover nationalisten – onder wie Erdogan en diens AK-partij – die juist een sterke Turkse centrale staat voorstaan.

De Koerden in Brussel stonden op het punt hun stem uit te brengen voor het referendum over een grondwetswijziging, die Erdogan meer macht zou geven. Directe aanleiding van de rellen zouden de posters van Erdogan zijn geweest die zijn aanhangers hadden opgehangen in de buurt van de ambassade. De Koerden namen daar aanstoot aan.

Lees ook Erdogan kan tot 2029 aan de macht blijven

De Belgische premier Charles Michel kondigde in een reactie „nultolerantie” aan voor „Turkse problemen die naar ons land worden geïmporteerd”. In de straten rond de ambassade bleef de sfeer nog lange tijd gespannen. De burgemeester van Brussel, Yvan Mayeur, zegt te vrezen voor meer escalatie de komende dagen.

    • Annette Toonen
    • Arjen Schreuder
    • Len Maessen