Recensie

Ineens leest bijna iedereen die ene dichtbundel

Het is niet te geloven, maar ze bestaan: poëziebestsellerlijsten. Daarin dook onlangs de naam op van Rupi Kaur (1992), tussen de bloemlezing van Ilja Leonard Pfeijffer, de nieuwe bundel van Dichter des Vaderlands Ester Naomi Perquin, en de gedichten van Tim Hofman. Wie is Rupi Kaur? Zij is een verkoopsensatie. En zij is een vertegenwoordiger van een nieuw soort dichter: de Instapoet. Ze is geboren in 1992, in Punjab, India, en emigreerde met haar ouders naar Toronto, Canada, toen ze vier jaar was. Ze schreef en tekende al vroeg en vanaf haar twintigste begon ze haar gedichten te publiceren, op Tumblr en Instagram, eerst anoniem, vanaf 2013 onder eigen naam. Daar vonden ze meteen een groot publiek, zo groot dat ze besloot er een papieren bundel van te maken die ze zelf via Amazon te koop aanbood: Milk and Honey. Dat werd zo’n groot succes dat een officiële uitgever het overnam en een tweede druk maakte. Die belandde in Canada en Amerika al snel in de bestsellerlijsten, en bleef er tot op de dag van vandaag. In oktober 2016 waren er wereldwijd al meer dan een half miljoen exemplaren van verkocht.

In de tussentijd werd haar naamsbekendheid nog vergroot door een wereldwijde rel. Kaur had een serie menstruatiefoto’s op Instagram geplaatst. Op een daarvan was zijzelf te zien, met een bloedvlek in haar trainingsbroek en op het bedlaken. De foto’s werden door Instagram verwijderd omdat ze niet aan de richtlijnen zouden voldoen. Kaur verplaatste ze daarna naar Facebook, met kritisch commentaar: het internet staat vol met foto’s van blote meisjes, maar een foto van een bloedvlek zou aanstootgevend zijn.

Waar gaat het om in Milk and Honey? Het gaat om korte, kleine, persoonlijke notities. Over de rol van de vrouw, misbruik, seksueel geweld – in de eerste afdeling ‘The hurting’. Maar ook over de mooie kanten van de liefde – in ‘The loving’. Over het einde van de liefde en het liefdesverdriet – in ‘The breaking’. En over de pogingen om daar weer bovenop te komen – in de nogal zoetsappige vierde en laatste afdeling ‘The healing’. Erg veel vormgeving zit er niet in. Geen rijm, geen metrum. Geen hoofdletters, geen punten. Nauwelijks beeldspraak. Het zijn losse invallen en gedachten, kort en krachtig genoteerd. Er komt van alles voorbij. Algemene wijsheden uit het zelfhulpcircuit: ‘how you love yourself is / how you teach others / to love you.’ Woordspel, niet van het sterkste soort: ‘people go / but how / they left / always stays.’ Slachtofferpoëzie en slogans. De sterkste gedichten zijn te vinden in de eerste afdeling met wrange taferelen: ‘You / have been / taught your legs / are a pit stop for men / that need a place to rest / a vacant body empty enough / for guests but no one / ever comes and is / willing to / stay.’ Dit is hoe sommige jonge vrouwen zich voelen: een opblaaspop, een gebruiksvoorwerp.

Schaamte en vernedering, en na afloop een groot gevoel van eenzaamheid. Rupi Kaur is niet de enige die het heeft meegemaakt, zo blijkt uit de verkoopcijfers.

    • Guus Middag