Politiek Panel: formatiepoging met GroenLinks zal mislukken

Insiders Bijna 60 procent van het panel denkt dat er pas na 1 juli een nieuw kabinet is.

Foto Remko de Waal / ANP

Voor de zomer zal er nog geen kabinet op het bordes staan, verwacht ons politiek panel van tientallen prominente Haagse oud-politici en campagnestrategen. Bijna 60 procent denkt dat er pas na 1 juli een nieuw kabinet is. Een nog grotere meerderheid van ruim 70 procent denkt dat deze formatiepoging met GroenLinks zal mislukken.

De onderhandelaars hebben geen haast. Het gaat goed met de economie. En de totaal verschillende achterbannen moeten overtuigd worden van de noodzaak om te gaan regeren. Dat is de reden dat er in de formatie veel „rituele dansen” zijn, zegt een oud-VVD-bewindspersoon. Kiezers moeten zien dat de compromissen met moeite tot stand komen, maar dat ze nodig zijn in het landsbelang, omdat er „toch verantwoordelijkheid moet worden genomen”.

Volgende week beginnen VVD, CDA, D66 en GroenLinks, na eerdere korte besprekingen, echt te onderhandelen. Dat zal op een mislukking uitlopen, denken de meeste insiders. De inhoudelijke verschillen tussen VVD en CDA aan de ene kant en GroenLinks aan de andere kant zijn te groot.

Een oud-PvdA-strateeg denkt dat er een kabinet komt met GroenLinks, maar pas nadat deze onderhandelingen eerst stuklopen. Daarna zullen andere coalities geprobeerd worden. Die pogingen stranden ook, waarna een „ultieme poging” kan worden gedaan met GroenLinks. „Al is het maar voor een toneelstukje”, zegt de PvdA’er. „GroenLinks zal niet zonder slag of stoot met de VVD regeren.”

30 procent van het panel denkt dat deze formatiepoging wél direct zal slagen. Nu heeft GroenLinks namelijk de kans om te regeren. En je weet maar nooit wanneer die kans zich opnieuw voordoet, zegt een lobbyist. „Het is net als met de tram die voor je neus stopt. De deuren gaan open en je kunt instappen of niet. Doe je het niet? Dan weet je niet of – en zo ja wanneer – er weer een tram komt.”

Ruim de helft van de insiders denkt dat er uiteindelijk een kabinet komt dat bestaat uit VVD, CDA, D66 en ChristenUnie. Iets minder dan een derde verwacht een kabinet met VVD, CDA, D66 en GroenLinks.

Die verwachting is wel veranderd. Toen we deze vraag kort na de verkiezingen stelden, verwachtte bijna twee derde een kabinet met de ChristenUnie. Iets minder dan een kwart verwachtte een kabinet met GroenLinks.

Bijna zestien procent denkt nu dat er een heel andere coalitie komt. Een minderheidskabinet bijvoorbeeld, van VVD, CDA en D66. „Eenvoudigweg omdat elke andere coalitie onhaalbaar is”, zegt een oud-ChristenUnie-politicus. Twee PvdA’ers zien toch hun eigen partij regeren met VVD, CDA en D66. Die coalitie is voor alle partijen „het meest betrouwbaar”, zegt een van hen. En: „De PvdA kan zich in de regering beter herstellen dan in de oppositie.”

    • Christiaan Pelgrim
    • Pim van den Dool