Opinie

    • Hubert Smeets

Poetins warme welkom voor de nationalisten van Europa

Vroeger togen Europese communisten naar het Kremlin voor electoraal gewin, schrijft Hubert Smeets. Nu de nationalisten. Met meer succes.

Marine Le Pen drinkt een kopje thee met Vladimir Poetin. Foto Mikhail Klimentyev/AFP

Er was eens een tijd dat alleen (crypto)communisten zich in het Kremlin thuis voelden. Precies veertig jaar terug vloog Paul de Groot, Neêrlands opperstalinist en erelid van de CPN, met drie anderen naar Moskou. Een maand voor de Tweede Kamerverkiezingen van 1977, toen PvdA-premier Joop den Uyl de te kloppen man was, wilde De Groot (1899-1986) de zegen van generatiegenoot en Sovjet-partij-ideoloog Michail Soeslov afroepen voor zijn verkiezingsleus ‘Van Agt eruit, de CPN erin’. De Groot, geobsedeerd door het ‘Duitse revanchisme’, dacht medio jaren zeventig dat de tijd rijp was voor een sleutelrol in de ‘eenheid van links’. Maar of de CPN echt de plaats van het CDA in het tweede kabinet-Den Uyl moest innemen, wilde hij toch peilen in Moskou.

Terug naar de moederschoot. „Hoeveel zetels gaat dit kosten?”, vroeg adjunct Gijs Schreuders van partijorgaan De Waarheid aan hoofdredacteur Joop Wolff. „Een of twee”, antwoordde de laatste. Maar de trip naar Soeslov bleek slecht te liggen bij de kiezer. Op 25 mei 1977 incasseerde de CPN vijf zetels verlies: het begin van het einde. Wolff en Schreuders gingen die nacht eerst aan de zuip, voordat ze in hun paranoïde commentaar het ‘complot van de koloniale reactie met Molukse kapers’ de schuld durfden te geven.

Vorige week vrijdag was Marine Le Pen van het Front National bij Vladimir Poetin in het Kremlin op bezoek. Poetin hief haar op het schild van „het spectrum van snel groeiende politieke krachten” in Europa. Le Pen strooide met beloftes. Zo zal de FN-leider de annexatie van de Krim erkennen en de sancties tegen Rusland opheffen. Weer thuis kondigde ze vervolgens in Lille de ondergang aan van het „dominante Duitsland, dat doorgaat om zijn politiek en zijn keuzen op te leggen”.

Gesterkt door de zegen van Poetin hoopt Le Pen de nieuwe president van Frankrijk te worden. Haar kaarten zijn beter dan die van De Groot in 1977. Op 7 mei is de uitslag van deze ‘halve finale’ (dixit Mark Rutte) in de strijd tussen het nationaal-populisme en de pluriforme democratie bekend.

De overeenkomst tussen Le Pen en De Groot is hun obsessie met Duitsland. Maar voor Moskou zijn de verschillen anno 2017 veel relevanter.

Toen moest het Kremlin zich behelpen. De Communistische Internationale was vier decennia terug dood, de stalinistische idolatrie van net na 1945 verdwenen. Wie te openlijk hengelde naar de gunst van Moskou, verloor de verkiezingen in eigen huis.

Nu etaleert het Kremlin zich onbekommerd als inspiratiebron voor de vier belangrijkste antistemmingen van deze tijd: anti-islamitisch, antikosmopolitisch, anti-Europees en anti-Amerikaans. De meeste westerse politici die in Moskou belet vragen, hebben niet toevallig nationaal-kapitalistische geloofsbrieven. Dit is het spectrum waarop Poetin in gesprek met Le Pen doelde. Deze Nationalistische Internationale is het middel om Europa los te weken van Amerika, Duitsland te verzwakken en Europa te verkruimelen.

To keep the Americans in, the Russians out, and the Germans down

Ten tijde van De Groot was de taak van de NAVO in een oneliner van een Britse diplomaat: „To keep the Americans in, the Russians out, and the Germans down”.

Nu gaat de convergentie van west naar oost. Le Pen wil juist Rusland binnenhalen. In Lille zei de potentiële Franse president, die uit de NAVO wil stappen, het zo: „De grote Solzjenitsyn zei dat de morele en patriottische krachten, van oost naar west zouden komen. Zijn voorspelling komt uit.”

    • Hubert Smeets