Recensie

Ontspannen naar kunst kijken met Wim Pijbes

Zap

Het kunstprogramma ‘Panorama Pijbes’ is goed gemaakte en leerzame televisie. Wim Pijbes is alleen nog iets te gepantserd als presentator.

Wim Pijbes in de tweede aflevering van 'Panorama Pijbes' (NTR).

Fluitend fietst Wim Pijbes, voormalig directeur van het Rijksmuseum, langs een vaart door het polderlandschap. Over zijn schouder hangt een lege schilderijlijst. Aangekomen bij een molen aan de overkant stapt hij af en probeert de molen in een kader te vangen.

Leuk gevonden, zoals het hele programma Panorama Pijbes (NTR), over het Nederlandse landschap en de kunst, op een ontspannen manier precies de juiste keuzes maakt.

De fusieomroep NTR ontstond uit drie componenten: de NPS, die kunst en cultuur alsmede etnische minderheden diende, en de beide educatieve zendgemachtigden Teleac en RVU. Je zou denken dat zo’n programma als Panorama Pijbes de sfeer van de oude NPS ademde, maar het is veeleer de wat brutale kwajongenstoon van de RVU, waar Keuringsdienst van Waarde ooit begon.

Educatief zijn de commentaren en gesprekjes van Pijbes ook zeker. In de eerste aflevering over De Kust, kreeg hij van de directeur van Panorama Mesdag permissie om de schildering in te lopen, waardoor een perspectief ontstond dat ik nooit eerder had gezien. In deel 2, Achter De Dijk, praat Pijbes met landschapsarchitect Adriaan Geuze, die uitlegt dat dat vlakke land zo mishandeld wordt, omdat het lijkt dat we er meer dan genoeg van in voorraad hebben. Maar dat is helemaal niet waar.

Kunstenares Claudy Jongstra is zelf gewassen gaan verbouwen, omdat de traditionele natuurlijke kleurstoffen die ze in haar textiele en tactiele werk gebruikt, meekrap bijvoorbeeld, bijna niet meer te vinden zijn. Zij laat aan het eind van haar gezellige kruidentuintje zien hoe egaal en leeg het weiland aan de overkant eruit ziet.

Verder zien we de molens van Ruysdael en Mondriaan, de stier van Potter en vele andere verbeeldingen van het landschap dat Nederland karakteriseert en ook altijd kunstenaars aangetrokken heeft.

Heel origineel en vernieuwend zijn de inzichten niet, maar het is goed gemaakte televisie, met bijvoorbeeld een originele muziekkeuze, tegenwoordig ook een zeldzaamheid in de informatieve televisie, waar voortdurend dezelfde songs gerecycled plegen te worden.

Wat een beetje ontbreekt is de persoonlijke passie, waar het nochtans tegenwoordig in Hilversum allemaal om lijkt te draaien. Pijbes is een goede verteller, die weet waar hij het over heeft en ook hoe hij onze aandacht moet vasthouden, Maar hij ontbeert de charme en de kwetsbaarheid van Pierre Janssen, de aartsvader van de educatieve kunsttelevisie in Nederland. Dat heeft ook te maken met de manier waarop Pijbes in de wereld lijkt te staan: hem hebben ze niet, nooit, ben je mal?

Voor veel televisieprogramma’s is joyeuze zelfverzekerdheid en een zekere mate van emotioneel gepantserd zijn van de presentator zo gek nog niet. Behalve misschien als het over kunst gaat.

Het zijn kanttekeningen bij een overigens geslaagd initiatief, dat best een tweede (internationaal?) seizoen zou verdienen.

    • Hans Beerekamp