Maleisië geeft lichaam halfbroer Kim Jong-un vrij

Maleisische burgers mogen Noord-Korea weer verlaten en daarmee lijkt de diplomatieke rel voorbij.

Het busje waarin vermoedelijk het lichaam van Kim Jong-nam in ligt. Foto AFP

Maleisië heeft het lichaam van Kim Jong-nam, de vermoorde halfbroer van de Noord-Koreaanse leider, vrijgeven aan Noord-Korea. In ruil daarvoor landde vrijdagochtend vroeg de negen Maleisiërs die de afgelopen weken vastzaten in het communistische land. Daarmee lijkt een einde gekomen aan de diplomatieke rel tussen beide landen.

“Er zijn veel uitdagingen overkomen om de veiligheid van onze burgers te garanderen”, schrijft de Maleisische premier Najib Razak, momenteel op staatsbezoek in India, in een verklaring. via Twitter.

Twitter avatar NajibRazak Mohd Najib Tun Razak Pleased to announce that the nine M’sians who had been barred from leaving North Korea hv nw been allowed to return https://t.co/1k6rRxWeua

Kim Jong-nam stierf op 13 februari op het vliegveld van Kuala Lumpur, nadat het verboden zenuwgas VX, door de VN gecategoriseerd als een massavernietigingswapen, in zijn gezicht werd gesmeerd. Het onderzoek dat daarop volgde leidde tot grote woede bij de communistische partijtop in Noord-Korea. De identiteit van de uit de gratie gevallen Kim Jong-nam werd ontkend, evenals de doodsoorzaak. Een delegatie onder leiding van Noord-Korea’s voormalige VN-ambassadeur probeerde meermaals autopsie op het lichaam te voorkomen.

Lees meer over het gevaarlijke zenuwgas: Eén druppel VX kan al dodelijk zijn

De spanningen tussen de twee landen bereikten begin deze maand een dieptepunt nadat de autoriteiten in Pyonyang een uitreisverbod afkondigden voor Maleisische burgers in Noord-Korea. Een “weerzinwekkend” besluit volgens premier Razak die stelde dat zijn burgers “de facto werden gegijzeld”. Daarop kondigde ook Maleisië een uitreisverbod voor Noord-Koreanen aan. Beiden landen benoemden elkaars ambassadeur tot ‘persona non grata’.

De negen Maleisiërs die vast kwam te zitten, werden vrijdagochtend in alle vroegte op de luchthaven van Kuala Lumpur onthaald door de Maleisische minister van Buitenlandse Zaken en toegestroomde pers. Noord-Koreaanse burgers die op hun beurt Maleisië niet mochten verlaten, kunnen nu ook huis. Het lichaam van Kim-Jong Nam is naar Beijing gevlogen waar het zal worden overgedragen aan de Noord-Koreaanse autoriteiten.

Autopsie

Het vrijgeven van Kim Jong-nams lichaam volgt op de “voltooiing van de autopsie” en “het ontvangen van een brief van de familie waarin wordt verzocht het stoffelijk overschot naar Noord-Korea terug te brengen”, schrijft premier Razak. De naam van het slachtoffer wordt hierin niet genoemd. Noord-Korea houdt vol dat het gaat om Kim Chol, zoals in diens paspoort werd vermeld. Maar uit de autopsie blijkt dat het wel degelijk gaat om Kim Jong-nam. Hij is ook niet omgekomen door een hartaanval, zoals Pyongyang claimt: hij is vergiftigd.

Twee vrouwen, uit Vietnam en Indonesië, zijn aangeklaagd voor de moord. Op beveiligingsbeelden is te zien hoe zij Kim Jong-nam die bewuste dag bespringen terwijl hij staat te wachten op zijn vlucht naar Macau. Twintig minuten later overlijdt hij. Zelf houden de vrouwen vol onschuldig te zijn; ze dachten deel uit te maken van een televisieprogramma. De Maleisische politie spreekt dat tegen. De twee zouden zijn gerekruteerd voor een aanval die volgens Zuid-Korea is uitgevoerd in opdracht van Pyongyang. De rechtszaak tegen hen begint in april, beiden hangt de doodstraf boven het hoofd.

Lees ook: Was Isah goedgelovig, of een Noord-Koreaanse spion?

Een Noord-Koreaanse man die eveneens werd opgepakt, is begin deze maand wegens gebrek aan bewijs vrijgelaten en het land uitgezet. De Maleisische politie was in verband met de moord nog op zoek naar zeven andere Noord-Koreanen. Vier van hen zijn direct na de aanslag op het vliegtuig gestapt, drie anderen hielden zich naar verluid op in de Noord-Koreaanse ambassade. Of ook zij onder deze uitruildeal vallen, is niet bekend.

In een eigen verklaring schrijft Noord-Korea dat “het belang van bilaterale relaties [met deze deal, red.] is herbevestigd”.

    • Maarten Back
    • Eva Oude Elferink