Nederlandse staat gedaagd om ‘subsidie’ NIPT

Prenatale test Privélaboratorium Gendia uit Antwerpen maakt bezwaar nu universitaire medische centra de test in Nederland goedkoop gaan uitvoeren.

Foto: iStock

Het Belgische privélaboratorium Gendia spant een kort geding aan tegen de Nederlandse staat vanwege het subsidiëren van de NIPT-test voor alle zwangere vrouwen. Nu begeleidt Gendia de test nog voor veel Nederlandse vrouwen. Acht universitair medische centra krijgen de komende drie jaar 26 miljoen euro subsidie om de test uit te voeren.

Vanaf 1 april kunnen aanstaande ouders de test daar voor 175 euro laten uitvoeren. Bij Gendia kost dat nu 590 euro. Directeur Patrick Willems zegt dat door de nieuwe regeling oneerlijke concurrentie ontstaat en noemt deze „ongeoorloofde staatssteun”.

Met de Niet Invasieve Prenatale Test, waarbij bloed wordt afgenomen, kan onder meer worden vastgesteld of een ongeboren kind het downsyndroom heeft. Sinds de NIPT in 2014 in Nederland beschikbaar kwam, mochten alleen vrouwen met een verhoogd risico de test doen. Dat verhoogde risico werd vastgesteld met een combinatietest, die minder accuraat en riskanter is dan de NIPT. Die combinatietest moesten aanstaande ouders zelf betalen, de NIPT die daarop kon volgen werd vergoed uit de basisverzekering.

Vrouwen die niet tot de risicogroep behoorden maar toch een test wilden, konden op eigen kosten bloed laten prikken. Dat werd door het Antwerpse Gendia naar een Amerikaans lab gestuurd om geanalyseerd te worden – Gendia verzorgde dus vooral de infrastructuur. Sinds 2013 is dat ongeveer 21.000 keer gebeurd. Nederland was een van de weinige Europese landen die de NIPT niet aan alle aanstaande ouders aanbood.

Volgens Gendia is de handelwijze van de staat in strijd met het Europese staatssteunverbod. Er kunnen uitzonderingen gemaakt worden als er sprake is van marktfalen. „Ik ben van mening dat de minister [Schippers van Volksgezondheid] de Nederlandse markt probeert af te schermen”, zegt Willems. De rijksoverheid reageert niet op zaken die „onder de rechter” zijn, zegt een woordvoerder.

Gendia wil dat de staat het aanbieden van de NIPT staakt tot de Europese Commissie erover heeft geoordeeld. „Wij hebben de NIPT aan Nederlandse vrouwen geïntroduceerd en nu worden we opzijgeschoven”, vindt Willems. „Bovendien is niet bekend welke NIPT de UMC’s gaan gebruiken en wat de betrouwbaarheid daarvan is.” De Nederlandse klandizie van Gendia loopt al terug: „We hadden gemiddeld ruim honderd Nederlandse klanten per week, de afgelopen week 45.” Het kort geding dient volgende week woensdag.

    • Kim Bos