NRC Checkt: ‘Nederland is Europees kampioen drinken suikerhoudende drank’

Checkt Dat stelde actiegroep Foodwatch deze maand.

Flessen van het merk Sprite: als eerste in de wereld, in Nederland suikervrij. Foto: ANP / Alexander Schippers

De aanleiding

Nederland is ‘Europees kampioen’ in het drinken van suikerhoudende dranken, stelde Foodwatch deze maand. De actiegroep zei dit nadat Coca-Cola bekend had gemaakt van Sprite alleen nog de suikervrije ‘Zero’-variant te gaan verkopen in Nederland. Opmerkelijk in een land dat zo veel suikerhoudende dranken drinkt. Daarom checken we: Klopt het dat Nederlanders vergeleken met andere Europeanen de meeste suikerhoudende dranken drinken?

Waarop is het gebaseerd?

Foodwatch baseert zich, blijkt bij navraag, op een onderzoek over 2015. Daaruit blijkt dat in Nederland van alle Europese landen inderdaad het hoogste aantal liters suikerhoudende frisdrank per inwoner wordt verkocht: namelijk 93 liter per jaar. Mexico (146,5 liter) voert de lijst aan. Nederland staat op de zevende plek van de 80 onderzochte landen.

En, klopt het?

Bron van dit onderzoek is de ‘Euromonitor Passport International database’ en de ‘international chair on cardiometabolic risk’. Euromonitor gebruikt verkoopgegevens van fabrikanten. Emeritus hoogleraar in de voedingsleer aan de Vrije Universiteit Martijn Katan, tevens columnist van NRC, kent het onderzoek zelf niet. Maar die internationale chair is een groep vooraanstaande wetenschappers, zegt hij. Katan neemt aan dat zij de cijfers van Euromonitor hebben gecheckt. Uit het onderzoek blijkt dat de verkoop van frisdrank (inclusief vruchtenlimonades maar exclusief -sap) in Nederland in 2010-2015 nauwelijks is afgenomen. „Dat klopt met het gebrek aan maatregelen tegen suikerhoudende dranken van onze regering.” Hij voegt daaraan toe dat in een studie uit 2012 al werd gevonden dat van zeven Europese landen Nederlandse kinderen de meeste frisdrank en sap dronken.

De 93 liter die Nederlanders gemiddeld per jaar aan suikerhoudende dranken kopen, klopt wel enigszins met de Voedselconsumptiepeiling 2007-2010, zegt Katan. Die wordt uitgevoerd door het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) in opdracht van het ministerie van Volksgezondheid. In de peiling gaven Nederlanders tussen de 7 en de 69 jaar aan gemiddeld 204 milliliter aan suikerhoudende dranken per dag te drinken, dat is 74 liter per jaar. Katan: „Consumptiecijfers zijn altijd lager dan verkoopcijfers omdat er drank wordt weggegooid. Daarnaast drinken mensen wel eens een colaatje zonder het te melden.”

Duidelijk toch? De woordvoerder van Coca-Cola Nederland is juist verbaasd te horen dat Nederlanders jaarlijks de meeste suikerhoudende frisdrank zouden nuttigen in Europa. Zij mailt een publicatie van de Nederlandse vereniging Frisdranken, Waters, Sappen (FWS) waaruit blijkt dat Nederlanders ‘maar’ 63,5 liter suikerhoudende frisdrank zouden drinken. Als je daar de andere suikerhoudende dranken bij optelt, liggen de cijfers van FWS niet heel ver van de 93 liter van de Euromonitor. Maar Nederland staat in de gegevens van FWS niet bovenaan de lijst van Europese landen. Onder meer in Duitsland, België en Denemarken wordt volgens die cijfers van de FWS meer frisdrank gedronken.

Om te weten waar de waarheid ligt, is het nodig de achterliggende rapporten te bekijken. Maar dat is een probleem. De woordvoerder van FWS vertelt dat ze de achterliggende gegevens niet mag geven. Ze verwijst weer door naar Global Data, het wereldwijde commerciële bureau waarvan FWS de cijfers koopt. Global Data belooft zijn best te doen, maar stuurt uiteindelijk niets.

Katan bekeek ook een studie uit 2015 waarin het wereldwijde gebruik van met suiker gezoete dranken, vruchtensappen én melk onder de loep wordt genomen aan de hand van nationale voedselconsumptiepeilingen vergelijkbaar met die van ons RIVM. Hij berekende naar aanleiding van dat rapport zelf de gemiddelde consumptie in Europese landen van suikerhoudende dranken voor mannen én vrouwen in de leeftijd van 20 tot 80 jaar. Nederland staat dan juist in het midden. Dat klopt dus beter met de beweringen van Coca-cola dan met die van Foodwatch, maar zou kunnen vertekenen omdat de jongeren tot 20 jaar niet zijn meegerekend. En hoe zit het dan weer met die melk?

Conclusie

Een ding is duidelijk: in Nederland wordt behoorlijk wat suikerhoudende drank gedronken. Foodwatch stelde dat we hierin ‘Europees kampioen’ zijn. Het zou kunnen, maar hoe meer gegevens we verzamelden, des te meer we stuitten op tegenstrijdigheden. Die stelling is dus niet te checken.

    • Sheila Kamerman