Arkansas wil haastig executies doorvoeren, maar stuit op kritiek

De gouverneur van Arkansas wil haast maken met de executie van gevangenen omdat een injectiemiddel opraakt. Gevangenisbewakers zijn tegen.

De acht ter dood veroordeelden die in Arkansas vastzitten. Hun executies worden versneld doorgevoerd in april. Foto Reuters

Een omstreden plan van de Amerikaanse staat Arkansas om volgende maand binnen elf dagen acht ter dood veroordeelde gevangenen te executeren is op fel verzet gestuit van voormalige gevangenisbewakers in de Verenigde Staten. Zij roepen de gouverneur van Arkansas op om af te zien van de ongekende reeks executies, die wordt omschreven als „dood aan de lopende band”.

Gouverneur Asa Hutchinson heeft opdracht gegeven om acht gevangenen voor eind april te executeren, omdat de houdbaarheidsdatum van een verdovingsmiddel dat wordt gebruikt bij dodelijke injecties in Amerika dan verstrijkt. Een nieuwe voorraad van het middel, Midazolam, is moeilijk verkrijgbaar, want farmaceutische bedrijven willen het niet leveren aan Amerikaanse gevangenissen uit protest tegen de doodstraf.

Het voorgenomen tempo van de executies – acht procedures tussen 17 en 27 april – is sinds de herinvoering van de doodstraf in de VS in 1976 niet voorgekomen. Texas heeft in 1997 twee maal acht gevangenen geëxecuteerd binnen een maand. Arkansas, dat dubbele executies wil uitvoeren heeft voor het laatst in 1999 twee gevangenen op één dag geëxecuteerd.

Lees ook: De doodstraf is in de VS heel snel op haar retour

Buitengewone en onnodige stress

Volgens critici gaat het plan om zo veel haast te maken met executies voorbij aan de emotionele stress waarmee uitvoerders van de doodstraf te maken krijgen. In een brief aan Hutchinson halen 23 voormalige gevangenisfunctionarissen uit zestien staten hard uit naar het plan. Volgens hen zal het tempo „buitengewone en onnodige stress en trauma’s opleggen aan de staf die verantwoordelijk is voor de uitvoering van de executies.”

Meerdere gevangenisfunctionarissen zijn betrokken bij executies: ze moeten de gevangene vastbinden, de leidingen voor de toediening van de middelen aanbrengen, en de middelen inspuiten. Velen raken door de procedure in gewetensnood.

Ook wijzen de ondertekenaars van de brief op potentiële problemen bij de haastige uitvoering van de doodstraf. Bij een executie in Oklahoma in 2014 bleef een gevangene nog ongeveer drie kwartier in leven. In een rapport naar aanleiding van dat voorval werd aanbevolen om niet meer dan één executie binnen een periode van zeven dagen te plannen.

Moord en verkrachting

De acht mannelijke gevangenen, allen veroordeeld wegens moord en sommigen ook wegens verkrachting, zitten in de meeste gevallen al sinds de jaren negentig vast. Vijf van hen hebben verzoeken tot gratie ingediend. Drie van die verzoeken zijn deze week verworpen door het Arkansas Parole Board. In een van de andere twee gevallen zou er sprake zijn van nieuw bewijs.

Hutchinson heeft het laatste woord over gratieverzoeken. Volgens hem is het gevangeniswezen van Arkansas wel in staat om de straffen uit te voeren.

De Verenigde Staten zijn het enige westerse land met de doodstraf. Naast de federale overheid kennen 31 staten de doodstraf. Sinds 1976 zijn meer dan 1.400 gevangenen geëxecuteerd. Vorig jaar zijn twintig veroordeelden gedood.

    • Frank Kuin