Opinie

Ze hebben het niet aan zichzelf te danken dus geef

Goed, de ramp in de Hoorn van Afrika, Nigeria en Jemen die twintig miljoen mensen met de hongerdood bedreigt, is voor een deel ook veroorzaakt door mensen. Het effect van de droogte ten gevolge van El Niño, het klimatologische fenomeen dat op veel plaatsen zorgt voor misoogsten, wordt bijvoorbeeld in Zuid-Soedan verergerd door krijgsheren die honger als wapen gebruiken.

Ook is bekend dat corrupte regimes gelden afromen van de VN en van hulporganisaties om bijvoorbeeld wapens te kopen. Indirect zijn lokale problemen in Afrikaanse landen bovendien soms ook veroorzaakt door buitenlands beleid van Westerse landen. Zo wees correspondent Bram Vermeulen op het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken dat in 2011 alle hulporganisaties verbood hulp te verstrekken aan gebieden waar terreurorganisatie Al Shabaab actief was. Gevolg: er kwamen 286.000 Somaliërs om het leven.

Daar komt bij dat de nood die op dit moment heerst in Afrika zich lang te voren aftekende. Er hadden maatregelen kunnen worden getroffen, door eigen Afrikaanse overheden, door de hulporganisaties, door de internationale gemeenschap. De scenario’s om in actie te komen, consolidated appeals, liggen klaar. Maar het is gewoon niet gebeurd, bijvoorbeeld uit politieke opportuniteit. En nu, nu dreigen gewone mensen in Afrika, vaders, moeders, kinderen, die daar allemaal niks mee te maken hadden, te sterven.

Gisteren werden in een landelijke actie Nederlanders opgeroepen om ondanks alle redenen die je kunt bedenken om geen geld te geven aan Afrika, dat toch te doen. En aan het eind van de dag stond de teller op ruim dertig miljoen euro. Dat is een flink bedrag. Maar of het voldoende is om de ergste nood te lenigen is de vraag. Ter vergelijking: nadat in 2004 Zuid-Oost Azië door een tsunami was getroffen, kwam er meer dan 200 miljoen euro binnen op Giro 555 van de gezamenlijke hulporganisaties. De ontstellende aardbeving in het straatarme Haïti in 2010 genereerde ruim 100 miljoen euro.

Nederlanders weten dat niet alles perfect is georganiseerd in de landen waar de ramp toeslaat. Het sentiment dat „ze het aan zichzelf te danken hebben” , wat in de donkerdere regionen van de sociale media valt op te tekenen, is gelukkig niet wijd verbreid.

Nederland heeft, volgens expert Joost Herman, nog altijd een unieke cultuur als het gaat om „de bereidheid van private donoren om geld te geven in het aangezicht van menselijk leed.” Dat geldt zeker nu: een gift kan een leven redden.