Beter dan Serial, de best beluisterde podcast ooit

Wat begint als een moordmysterie, wordt al snel een fascinerend document over een markante eenling uit een dorpje in Alabama.

Een bijzonder verhaal moet zich soms vervelend lang aan je opdringen voor je het als zodanig durft te herkennen. Toen This American Life-producer Brian Reed jaren geleden een e-mail kreeg van een zekere John B. McLemore, die zijn dorpje in Alabama Shittown noemde en wel wat vuile was buiten wilde hangen, aarzelde Reed. De mailer kwam over als een incoherente mafketel, een complotdenker, iemand die spoken zag.

Maar de nieuwsgierigheid won, en daarom is er nu S-Town, een zevendelige non-fictiepodcast van de makers van This American Life en Serial. En om het maar alvast gezegd te hebben: S-Town is verbluffend goed. Ja, beter dan Serial, de met afstand best beluisterde podcast ooit.

Afgaand op McLemore’s tip moet Reed hebben gedacht dat hij wellicht een aflevering voor This American Life kon maken met wat de man vertelde: in Woodstock, Alabama, loopt een jongen rond die overal vertelt dat hij iemand heeft doodgeschopt maar nooit is gearresteerd.

Al snel wordt duidelijk dat de hoofdpersoon niet die vermeende moordenaar is, maar de tipgever zelf. Reed reist af naar Woodstock en ontmoet de curieuze McLemore, een reparateur van antieke klokken die met zijn demente moeder woont en in de tuin van zijn enorme landgoed een doolhof gebouwd heeft. McLemore is atheïst tussen baptisten en noemt zichzelf met nauwelijks verholen minachting een ‘halve homo’. Hij piekert urenlang over klimaatverandering, moreel verval en de op handen zijnde ineenstorting van de Westerse wereld. Die onbestraft gebleven moord blijkt hem, juist wanneer Reed ijverig aan zijn onderzoek begint, niet eens zo te deren.

Lees ook: Iedereen zoekt nu de moordenaar van Hae, over podcast Serial

Op dat moment, tegen het einde van de eerste aflevering, neemt S-Town een wending en wordt het een fascinerende, tot binge-listening verleidende karakterstudie. Dat is niet eens een verrassing met dit team makers: naast Reed is eraan gewerkt door onder anderen Ira Glass (This American Life), Sarah Koenig en Julie Snyder (Serial) en Starlee Kine (Mystery Show). Ze moeten samen de potentie achter het oppervlakkige mysterie herkend hebben – of het feilloze journalistieke instinct hebben gehad hun nieuwsgierigheid te blijven bevredigen – en tegen Reed gezegd hebben: doorgaan. Doorvragen. Volg het verhaal waar het je heen brengt.

Het schijnbaar inconsistente gedrag van McLemore krijgt na die eerste aflevering duidelijker contouren. Wat hem alles tezamen het meest dwarszit, ontdekt Reed, is het massale schouderophalen. Over klimaatverandering, waar hij maar niet over kan ophouden. Over het economische systeem, dat hij niet vertrouwt en dat ertoe leidde dat hij zich ‘ontbankte’. En ook over dat moordverhaal. Of het nu gebeurd is of niet: zo’n beetje heel Shittown heeft ervan gehoord en niemand doet wat – dát is wat er mis is met de wereld. Hij veracht zijn dorps-, staat- en landgenoten en verliest zich regelmatig in vergiftigend cynisme. In een tirade tegenover Reed: ‘Mr. Putin, please have some mercy and drop a fuckin’ bomb.’

En dan heb je de anderen nog niet eens ontmoet. Nicht Rita, die de bemoeienis van Reed eerst totaal niet ziet zitten, maar dan bijdraait en de verslaggever op een memorabel moment onthutst met een lugubere suggestie. Goede vriend Tyler, die het normaal vindt om iemand te dreigen zijn vingers eraf te hakken. Oom Jimmy, een voormalig meth-verslaafde die een kogel in z’n kop kreeg die er niet meer uit kan en nu alleen nog kernwoorden van een gesprek kan uitstoten. ‘Yeah-ah. Death. Yeah-ah. Yeah-ah. Gold.’

Het is, al met al, ook het document van een wat naïeve ‘leftist liberal’ uit New York die een plattelandsgemeenschap in uitzichtloos Alabama probeert te doorgronden, waar iedereen een hekel heeft aan de politie en instinctief zijn eigen rechtvaardigheidsgevoel in daden omzet.

Maar je puur vergapen aan de kleurrijke karakters (en hun accenten) zou de show geen recht doen. S-Town is menselijk en liefdevol. De compassie en het mededogen van Reed voor McLemore komt authentieker en subtieler over dan die van Koenig voor Adnan in Serial. Niet alle zijpaden gaan ergens naartoe en niet alle eindjes worden bij elkaar geknoopt, maar tegen het eind van het grootse S-Town maal je daar niet om.