‘Trumps gedram werkt niet in de politiek’

Trump-biograaf Gwenda Blair De president zag zijn zorgwet stranden in het Congres. Trump moet zijn stijl aanpassen, maar hij is flexibel, zegt zijn biografe.

President Donald Trump schudt voorzitter Paul Ryan van het Huis van Afgevaardigden de hand, na zijn eerste presidentiële toespraak tot beide huizen van het Congres, 28 februari j.l. Foto Jim Lo Scalzo/AFP

De grootste belofte die Donald Trump als presidentskandidaat deed, ging niet over een muur aan de Mexicaanse grens, of een inreisverbod. Het was zijn belofte dat hij deals kon sluiten, zegt Trump-biograaf Gwenda Blair. „Hij beloofde betere deals, geweldige deals. Met China, met de NAVO, met de elite in Washington. Zijn hele publieke imago was daarop gebaseerd.

Gwenda Blair (73) volgt Donald Trump al sinds de jaren negentig. Ze voerde voor haar biografie tientallen gesprekken met hem en kent zijn onzekerheden en zwakke plekken, maar waarschuwt ook voor de steeds terugkerende onderschatting van Trump. Blair: „Sinds vorige week is hem duidelijk dat politiek een heel andere wereld is dan het zakenleven. Hij zal zich snel moeten aanpassen, anders wordt dit presidentschap een grote mislukking.”

Blair verwijst naar de eerste echte test van Trump als Dealmaker. Die pakte desastreus uit. Afgelopen vrijdag zou het Huis van Afgevaardigden stemmen over een nieuwe zorgwet, die een einde zou maken aan Obamacare. Trump had die stemming geforceerd, ondanks groot politiek verzet, ook in zijn eigen Republikeinse Partij. Toen bleek dat de Republikeinse leiders nooit een meerderheid bijeen zouden krijgen, werd de stemming afgeblazen.

Trumps sterkste troef is zijn talent om zichzelf zonder consequenties tegen te spreken

Het fiasco van Trumpcare was niet alleen een grote politieke nederlaag, maar ook een persoonlijke: Trump had maandenlang beloofd dat hij een „prachtig zorgstelsel” zou uitonderhandelen. Maar met name bij de ultra-conservatieve vleugel van de partij, de House Freedom Caucus, kwam hij grote weerstand tegen. Gwenda Blair:

„Hij gedroeg zich als een pestkop, een drammer. Hij kan niets anders, zo heeft hij het in het bedrijfsleven altijd gedaan.”

Trump noemde zijn politieke tegenstanders „dwazen”, dreigde „achter hen aan te gaan”, zette hen te kijk op Twitter, en weigerde verder te onderhandelen. Precies zoals staat in The Art of the Deal, het boek dat ghostwriter Tony Schwartz in 1987 onder Trumps naam publiceerde: „Soms hoort het erbij om je tegenstander naar beneden te halen.” En: „Mijn manier van deals sluiten is heel simpel en direct: ik zet heel hoog in, en dan blijf ik maar drammen en drammen en drammen tot ik mijn zin krijg.”

Lees meer over de tegenslagen van Trump: De week waarin voor Trump alles mislukte

Er zijn eerder drammers president geweest, zegt Gwenda Blair. „Lyndon Johnson was de grootste van allemaal, en nog succesvol ook. Richard Nixon, Bill Clinton waren het op hun manier ook. Maar dat waren mannen die hun dossiers op orde hadden. Trump heeft geen flauw idee hoe het Congres werkt, en hij kent de details van gezondheidszorg niet. Hij zei vaak tegen me: ‘Details interesseren me niet.’ Maar in politiek zijn triviale zaken van doorslaggevend belang. Daarom was Trumpcare kansloos.”

Hoe ziet u Trump als politicus?

„Ik zie dat hij op dezelfde manier wil werken als toen hij nog zakenman was. Het eerste dat me opviel toen ik Trump Tower binnenstapte, was hoe weinig mensen er op zijn verdieping werkten. Overal zag ik lege bureaus. Dat zie je nu ook in het Witte Huis. Hij heeft vijf, zes adviseurs die hij vertrouwt. Dat hij schoonzoon Jared Kushner nu aanstelt om de politieke cultuur in Washington te veranderen, typeert hem. Trump gelooft allereerst in loyaliteit. Dat heeft hem de afgelopen week ook opgebroken. Hij dacht dat Republikeinen hem wel zouden steunen. Hij leert nu de harde les dat een politiek compromis iets anders is dan een zakendeal.”

Trumps populariteit is lager dan die van Barack Obama ooit geweest is. Hoe kan hij dat herstellen?

„Hij zei tijdens zijn campagne: ‘We gaan zo vaak winnen dat het je de keel uithangt.’ Hij heeft nu échte overwinningen nodig. Tot nu toe is alles mislukt. Trump is een geweldige verhalenverteller, maar de kern van zijn verhaal is dat hij altijd wint. Als hij niet wint, blijft er weinig over. Toch wordt hij nu ten onrechte afgeschreven door zijn tegenstanders.”

Wat is nu zijn sterkste troef?

„Zijn aanpassingsvermogen, en zijn talent om zichzelf zonder consequenties tegen te spreken. Trump is flexibel. Anders dan Steve Bannon [zijn belangrijkste adviseur, red.] heeft hij nauwelijks vastomlijnde ideeën. Hij zegt wat hij denkt dat goed scoort. Hij moet Bannon dus kort houden, en een pragmatische president worden. Hij zou Obamacare met rust kunnen laten, op een paar kleine aanpassingen na. Een likje verf, een laagje bladgoud, vanaf nu is het Trumpcare. Hij weet als geen ander dat een goede merknaam de helft van het succes is.”

Hoe ging Trump als zakenman om met tegenslag?

„Door meteen de bladzijde om te slaan, en te doen alsof er niets gebeurd was. Hij is een meester in het afleiden van de aandacht. Na een paar dagen ging het alweer over de media, en over zijn plannen om het klimaatbeleid van Barack Obama terug te draaien. Als zakenman wist hij zelfs een faillissement nog als een succes te presenteren. Daarom wordt hij te snel onderschat, ook nu weer.”

Lees ook dit eerdere interview van correspondent Guus Valk met Blair: Biograaf: ‘Je moet Donald Trump nooit, nooit onderschatten’

Ik had verwacht dat hij wel een paar hoofdlijnen zou onthouden

U kent hem al jaren persoonlijk. Wat heeft u tot nu toe verrast aan zijn presidentschap?

„Mijn grootste verbazing is hoe diep de cable news-taal in zijn persoonlijkheid is doorgedrongen. Trump kijkt elke dag urenlang tv, met name Fox News, zoals hij gewend is. Daar zit zijn spiergeheugen. Ik had verwacht dat hij wel iets van dossierkennis zou opbouwen, dat hij een paar hoofdlijnen zou onthouden. In al zijn uitspraken over het zorgstelsel bleek daar niets van. Het is pure Fox News-taal, hij herhaalt de oneliners van zijn favoriete presentatoren en gelooft die ook echt. Ik had niet verwacht dat hij daar niet van af kan wijken.”

    • Guus Valk