‘Ik word soms doodmoe van het debat over diversiteit’

David Oyelowo levert niet alleen kritiek op het gebrek aan diversiteit in films. Hij stampt ook zijn eigen films uit de grond, zoals het kostuumdrama A United Kingdom.

De Brits-Nigeriaanse acteur David Oyelowo (40) loopt voorop in de discussie over het gebrek aan diversiteit in de filmwereld. Maar hij laat het niet bij aandacht vragen voor het probleem: als producent is hij ook de drijvende kracht achter recente films waarin hij zelf de hoofdrol speelt.

Oyelowo creëerde drie jaar geleden voor zichzelf de mogelijkheid om dominee Martin Luther King te spelen in Selma. Hij kwam met Ava DuVernay op de proppen als regisseur. Voor zijn nieuwe film, het respectabele, tikje brave kostuumdrama A United Kingdom, ging hij op dezelfde manier te werk.

De film is een op feiten gebaseerd liefdesverhaal over prins Seretse Khama uit Botswana, die eind jaren 40 trouwt met de Britse Ruth Williams (Rosamund Pike). Het stel ondervindt vervolgens grote weerstand van zowel de inheemse bevolking van Botswana als van de Britse machthebbers. Opnieuw vond Oyelowo een vrouw voor de regie: Amma Asante, die eerder het enigszins vergelijkbare kostuumdrama Belle regisseerde.

Oyelowo praat met de pers op de dag van de première van A United Kingdom als openingsfilm van het filmfestival van Londen. Die eer viel hem tien jaar geleden ook al eens te beurt, als acteur in The Last King of Scotland, een film over het schrikbewind van Idi Amin in Oeganda.

Te negatief beeld van Afrika

Oyelowo: „Ik ben er ongelooflijk trots op dat ik aan die film heb meegewerkt. Maar ik denk wel dat in het algemeen het beeld van Afrika in films te eenzijdig en negatief is. Films over Afrika gaan bijna altijd over dictators, genocide, corruptie. Al die problemen zijn er ook, maar dat is niet het enige. Ik ben blij dat we nu een film kunnen laten zien over een leider die van zijn volk houdt en die het beste met zijn mensen voorheeft. A United Kingdom vertelt in wezen een succesverhaal. Voor een evenwichtig beeld van Afrika is dat heel belangrijk.”

Zes jaar had Oyelowo nodig, vanaf het moment dat hij het boek Color Bar van Susan Williams las waarop de film is gebaseerd tot het voltooien van de film. „Ik wilde zelf de hoofdrol spelen en zes jaar geleden was ik niet zo bekend dat ik gemakkelijk de financiering rond kon krijgen.

„Mijn carrière heeft zich in de tussentijd gelukkig flink ontwikkeld. Maar je stuit nog steeds op weerstand als je een film met een hoofdrol voor een zwart personage probeert te financieren. Het vooroordeel bestaat nog steeds dat het publiek daar minder voor open zou staan, en dat zo’n film minder geld opbrengt. Ik heb geleerd dat je echt vasthoudend moet zijn om een film als A United Kingdom te kunnen maken.”

Oyelowo speelt een rol die niet zo heel ver afstaat van die van dominee Martin Luther King in Selma: een politiek leider met sterk moreel gezag die altijd waardig en kalm reageert, ook als hij wordt geconfronteerd met hemeltergend racisme. In beide films zit een scène waarin Oyelowo een dreun krijgt van een blanke idioot, maar zijn waardigheid behoudt en weigert terug te slaan.

Zou u niet eens een rol willen spelen waarin u zo’n blanke idioot een stevige mep teruggeeft?

„Zeker. Dat zou ook dichter staan bij hoe ik zelf in zo’n situatie zou reageren. Ik vind het op zich heel mooi dat ik zowel in Selma als in A United Kingdom mannen heb mogen spelen die louter slagen door de kracht van hun karakter. Maar ik wil zeker ook nog heel andere rollen spelen. Ik wil niet getypecast worden als de acteur die zo nodig in elke film een grote, meeslepende toespraak moet houden.”

U heeft nu twee keer achter elkaar een zwarte vrouw als regisseur aangezocht. Zit daar een plan achter?

„Ik denk dat iedereen inmiddels wel beseft dat er grote ongelijkheden bestaan in de filmwereld. Dat is oneerlijk, en dat is op zich reden genoeg om er iets aan te willen doen. Maar we missen ook gewoon het perspectief van vrouwen. Ik denk dat een mannelijke regisseur van Selma een heel andere film zou hebben gemaakt. Door de inbreng van Ava DuVernay werden de vrouwenrollen in Selma veel belangrijker. Zij was ook evenzeer geïnteresseerd in het emotionele leven van Martin Luther King als in zijn politieke bestaan. Ze wilde weten hoe hij was als vader en als echtgenoot. Dat zou met een mannelijke regisseur vermoedelijk anders zijn geweest.

„Met A United Kingdom wilden we een film maken waarin de politiek het liefdesverhaal niet zou overheersen, want dan ben je een groot deel van het publiek kwijt. Amma Asante is iemand die net als ik van Afrikaanse afkomst is, maar die zichzelf ook als Brits beschouwt. Daarom was ze de perfecte kandidaat voor een film die zich deels in Londen afspeelt en deels in Afrika. Iemands perspectief maakt echt verschil.”

U speelt een prominente rol in het debat over diversiteit. Ziet u uzelf als een soort rolmodel?

„Met enige tegenzin. Het liefst wil ik gewoon verhalen vertellen. Ik geloof in de kracht van film. Films kunnen ons aan het denken zetten en een spiegel voorhouden. Ik moet bekennen dat ik me soms echt te pletter verveel als ik mezelf wéér hoor praten over diversiteit. Het liefst zou ik het alleen over de film willen hebben. Daniel Day-Lewis hoeft ook niet over politiek te praten als hij promotie doet voor een film. Zelfs niet als hij Abraham Lincoln speelt.

„Je dreigt twee soorten films te krijgen door de manier waarop we erover praten: aan de ene kant heb je de goede films, aan de andere kant heb je de films die bijzonder zijn omdat ze zijn gemaakt door mensen met een diverse achtergrond. Dat is gevaarlijk. Maar ik besef ook dat ik, als ik wil dat er iets verandert, toch over de problemen zal moeten blijven praten.”

    • Peter de Bruijn