Opinie

    • Peter de Bruijn

Het kinderzieltje van een demagoog

Peter de Bruijn zag ‘The Childhood of a Leader’ van Brady Corbet. Met de verkiezing van Trump kwam de film ineens in een ander daglicht te staan.

Toeval of talent? Soms buigt een filmmaker zich over een thema dat vooral een hoogst persoonlijke interesse lijkt, en voegt de wereld zich als het ware naar de film. De Amerikaanse acteur Brady Corbet, vooral bekend van Michael Hanekes Engelstalige remake van zijn eigen Funny Games, was jarenlang aan het sjorren en sjouwen om zijn eerste speelfilm als regisseur van de grond te krijgen: The Childhood of a Leader, geïnspireerd op een novelle van Jean-Paul Sartre.

In het verhaal schetst Sartre een venijnig portret van de jeugd en de volwassenwording – of eigenlijk juist het ontbreken daarvan – van een toekomstige populist en antisemiet in een verstikkend burgerlijk milieu; een Bildingsroman waarin geen plaats is voor Bildung . „Lucien huiverde en zijn handen trilden. Dat is het, dacht hij, dat is het! Ik weet het nu zeker: ik besta niet”, laat Sartre zijn held op de middelbare school concluderen, voordat hij zich zet aan het schrijven van een ‘Verhandeling over het Niets’.

Corbet nam dat gegeven en maakte er een omineuze, raadselachtige film van: een portret van een beeldschoon, meisjesachtig jongetje, dat zich ontpopt tot huistiran: een kind dat zijn moeder (Bérénice Bejo) en het huispersoneel terroriseert, zijn vader (Liam Cunnigham) negeert en door te bokken en te manipuleren leert hoe hij de wereld naar zijn hand kan zetten. In de epiloog ontpopt dit mysterieuze kereltje zich tot de leider van een totalitaire beweging (dan gespeeld door Robert Pattinson).

Corby koppelt dat allemaal associatief aan de politieke situatie in Europa na de Eerste Wereldoorlog. De film speelt zich af in het gezin van een diplomaat, die behoort tot de Amerikaanse delegatie bij de vredesonderhandelingen in Versailles, die desastreus uitpakten voor de toekomst van Europa.

Beduusd

Corbet zette zo een hoogst ambitieuze film in elkaar, waarin hij zijn fascinatie voor het Interbellum ruim baan kon geven. Toen werd Trump gekozen in de VS en kwam zijn film in een ander daglicht te staan. Plotseling is de vraag wat een demagogische populist drijft niet meer zo’n particuliere interesse van een regisseur. De vergelijkingen tussen de actualiteit en de instabiele situatie van de wereld in de jaren twintig en dertig zijn niet van de lucht. In het commentaar van de dvd, verschenen bij het Britse label Soda Pictures, toont Corbet zich zelf nog een beetje beduusd door de onverwachte actuele resonantie van zijn film. „Ik had natuurlijk ook geen glazen bol.”

The Childhood of a Leader verschaft geen pasklare antwoorden, maar zet wel aan het denken. Is een populist in de eerste plaats een jongetje dat weigert op te groeien en zich te schikken in de onvolmaakte wereld van de volwassenen, dat gehoor blijft geven aan al zijn – ook boosaardige – opwellingen?

The Childhood of a Leader ging twee jaar geleden in première in Venetië, Corbet kreeg er toen de prijs voor beste debuutfilm voor. Het filmfestival Rotterdam organiseerde een vertoning met livemuziek (gecomponeerd door cultheld Scott Walker). Maar heel veel opzien baarde de film niet, en The Childhood of a Leader haalde de Nederlandse bioscopen niet. Toch misschien maar even inhalen, dit opmerkelijke debuut van Brady Corbet.

    • Peter de Bruijn