Kijken: Geldlessen voor gevluchte Noord-Koreanen

De Wall Street Journal maakte een video over de economische lessen die gevluchte Noord-Koreanen in Zuid-Korea krijgen.

De gedemilitariseerde zone tussen Noord- en Zuid-korea Remko de Waal/ANP

In een documentaire van de BBC uit 2014 over een elite-universiteit in Noord-Korea komt de Britse economieprofessor Colin McCulloch aan het woord. Hij vertelt over hoe hij zijn leven in Yorkshire heeft opgegeven om lessen te geven aan een select groepje studenten in Pyongyang. Zijn dagen vult hij met vertellen over bedrijven, winsten en omzetten.

Makkelijk is dat niet, zegt McCulloch. Want hoe leg je studenten dit soort dingen uit als ze nog nooit van een vrijemarkteconomie gehoord hebben?

Opgroeien in een economie gestoeld op socialistische principes vormt je wereldbeeld. Dat dat niet alleen invloed heeft op het universitaire curriculum, maar ook op een praktisch niveau kan spelen laat de Wall Street Journal zien in een korte video. De Amerikaanse krant bracht een bezoek aan een centrum in Zuid-Korea waar mensen die uit Noord-Korea gevlucht zijn leren over geld - en andere aspecten van het functioneren van een kapitalistische maatschappij.

Geldautomaten kennen deze mensen bijvoorbeeld niet. “De automaat sprak tegen me, dus ik dacht dat er iemand in zat”, vertelt een deelnemer aan het programma in de video.

Dat is grappig - maar ook een serieuze kwestie. Niet alleen toont het nogmaals aan hoeveel invloed de staat kan hebben op iemands ontwikkeling. De weinige kennis over financiën zorgt er ook voor dat gevluchte Noord-Koreanen extra vatbaar zijn voor oplichting, iets wat dan ook veelvuldig voorkomt.

Financiële zaken zijn echter maar een aspect van de worstelingen die de Noord-Koreanen in Zuid-Korea vaak hebben. Zo loopt familie van gevluchte inwoners vaak nog gevaar in Noord-Korea zelf. Kunstenaar Sun Mu, die NRC in maart sprak, moet mede daardoor permanent onherkenbaar over straat. En dat is niet het enige: de plotselinge overgang naar een totaal andere wereld heeft ook een mentale uitwerking.

“Het moeilijkste vond ik te ontdekken dat alles waar ik in geloofde, nep was. Dat wie ik dacht dat ik was, gebaseerd was op een leugen. Ik kan daar nog steeds niet te veel aan denken, het is te pijnlijk.”

Een van de schokkendste verhalen is echter dat van Shin Dong-hyuk. Hij is nog altijd de enige persoon waarvan bekend is dat hij uit een Noord-Koreaans werkkamp wist te ontsnappen, nadat hij de eerste twee decennia van zijn leven in een aantal kampen had doorgebracht. Daar werd hij meerdere keren gemarteld. Een deel van zijn verhaal paste hij in 2015 aan, maar de hoofdlijnen van Shins verhaal staan nog steeds.

Bij een bijeenkomst in Amsterdam, in 2012, gaf hij op een schrijnende manier aan wat voor impact zijn jonge jaren hebben achtergelaten. “Ik heb niet het gevoel dat ik op dit moment weet wat liefde is”.

Daarbij verbleken de financiële worstelingen - hoe vervelend een oplichting ook kan zijn.

    • Milo van Bokkum