Recensie

Het zwart van Cristóbal Balenciaga heeft tal van nuances

In het Parijse museum Musée Bourdelle is een tentoonstelling gewijd aan deze beeldhouwer uit de mode.

Het is eerder gedaan: mode laten zien in Musée Bourdelle, het mooie Parijse museum rond het voormalige atelier en woonhuis van de Franse beeldhouwer Émile-Antoine Bourdelle (1861-1929). In 2011 stonden de geplooide jurken van Madame Grès opgesteld tussen de beelden. Een sublieme expositie, waarbij de gebeeldhouwde couture van Grès context en een prachtige achtergrond kreeg, die haar nooit overschaduwde.

Nu is het aan de beurt aan die andere beeldhouwer uit de mode: Cristóbal Balenciaga (1895-1972), in Spanje geboren en vanaf 1939 in Parijs gevestigd. De opzet van de expositie is ongeveer hetzelfde: poppen met mode geplaatst tussen de beelden. Bij de tentoonstelling van Grès overheerste wit, nu is ervoor gekozen alleen zwarte ontwerpen van Balenciaga te laten zien; de enige andere kleur komt in de vorm van een enkel roze, rood of wit accent. Toch is ook deze expositie – Balenciaga, l’ oeuvre au noir – weer even mooi als verrassend.

Balenciaga richtte zijn modehuis al in 1919 op, maar ontwikkelde zich na de Tweede Wereldoorlog tot een grote vernieuwer. Zijn kleding was vaak geometrisch van vorm, en stond soms ver van het lichaam af, zonder ooit onelegant te worden. Balenciaga gebruikte ook andere kleuren, maar zwart was een favoriet. Balenciaga’s zwart was zo zwart, schreef Harper’s Bazaar na zijn eerste Parijse show, „dat het lijkt alsof je er een klap van krijgt. (-) Zo zwart dat gewoon zwart er grijs bij lijkt.”

Net als bij Grès, blijven de kledingstukken goed overeind naast de vaak grote beelden. Hoeden zijn opgesteld in het atelier. Omdat alle stukken dezelfde kleur hebben, kijk je automatisch goed naar de bijzondere vormen van monumentale capes, wijd uitstaande jassen en draperieën. Maar óók naar de kleur. Juist doordat alles zwart is – sommige kledingstukken zijn ook nog eens in een zwarte kast geplaatst – valt goed op dat zwart ontelbare nuances kent. De matte wollen bovenkant van een jurk heeft een heel andere kleur dan de glanzende rok ervan, de vele plooien en ruches van een mouwloze jurk met wijde rok vangen het licht elk op een andere manier.

Recentelijk zijn er meer exposities geweest over de ontwerper die door Christian Dior ‘de dirigent van het orkest van de haute-couture’ werd genoemd; vorig jaar was in MoMu in Antwerpen nog een expositie over Balenciaga’s invloed op andere ontwerpers. Het zit deze geenszins in de weg.

    • Milou van Rossum