Bij pompende muziek innen vrijwilligers miljoenen voor Giro 555

De Nederlanders geven veel en gul tijdens de actiedag van Giro555 voor hongersnood in Zuid-Soedan, Noordoost-Nigeria, Somalië en Jemen. En toch klinkt hier en daar ook hardnekkige kritiek.

Het belpanel van Giro555 tijdens de Nationale Actiedag vanuit het actiecentrum in het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid. Foto Robin van Lonkhuijsen/ANP

In de hoge, galmende hal van Beeld en Geluid in Hilversum schalt de stem van radio-dj Gijs Staverman uit de boxen. Hij presenteert een deel van het radioprogramma van de Giro 555-geldinzamelingsactie ter bestrijding van hongersnood in Afrika. Tussen de pompende muziek en de bellende vrijwilligers met zwarte Giro 555-shirts aan, is hij vanaf het podium nauwelijks te verstaan.

“We krijgen veel positieve reacties op de inzamelingsactie binnen.”

Hij leest een tweet voor van een man die 55 euro zegt te hebben gedoneerd voor de bestrijding van hongersnood in vier Afrikaanse landen. “Maar ook negatieve.”

Hij leest een tweet voor van een man die de hulporganisaties oproept “te stoppen met geldsmijten”. Want: ontwikkelingshulp creëert alleen maar luie mensen.

De tweets vatten de reacties samen op deze Giro 555-geldinzamelingsactie, die woensdag in Beeld en Geluid tot een climax komt na enkele weken van campagnevoeren. Elf hulporganisaties – van het Rode Kruis tot Oxfam Novib – sloegen begin maart de handen ineen om in actie te komen tegen hongersnood in Afrika. Vooral in Zuid-Soedan, Noordoost-Nigeria, Somalië en Jemen is de situatie acuut. Zo’n twintig miljoen mensen lijden daar ernstig honger.

Lees ook: Niet geven? ‘Dan zeg je, laat maar doodgaan’

Bekende Nederlanders

Om daar aandacht voor te vragen, zijn deze woensdag Paul de Leeuw, Rob Geus, Dolf Jansen, Irene Moors en een hele reeks andere bekende Nederlanders naar Hilversum gekomen om te bellen met potentiële donateurs. Er zijn optredens van onder anderen Bløf, rapper Boef en Alain Clarke. Er is een gamewedstrijd met professionele gamers. Door het gebouw hangen confronterende foto’s van vluchtelingen in erbarmelijke omstandigheden. In de rest van het land zijn tientallen geldinzamelingsacties.

Maar hongersnood in Afrika, hoe tragisch en vernietigend ook: het is een moeilijk te marketen ramp, erkent Farah Karimi, algemeen directeur van Oxfam Novib en voorzitter van de Giro 555-actie. “De oorzaken zijn complex. Het gaat om een dodelijke mix van droogte, conflicten en klimaatverandering.” Vergelijk dat met een ramp als de aardbeving in Nepal, waarvoor ook een Giro 555-actie werd opgezet. Zulk soort catastrofes halen de voorpagina’s, langlopende noodsituaties zoals honger doorgaans niet. Daarnaast moest de geldinzamelingsactie voor honger in Afrika ook nog eens met de Nederlandse verkiezingen concurreren om media-aandacht.

Desalniettemin is Karimi woensdagavond zeer tevreden. De Nederlanders geven veel en gul, zegt ze. Kort na 18.00 uur staat het ingezamelde bedrag op 21,4 miljoen euro, waarvan 2 miljoen afkomstig is van de Nederlandse regering. Bij de meest recente inzamelactie twee jaar geleden, na de ramp in Nepal, werd 25 miljoen euro opgehaald. Dat is nog wel ver verwijderd van het recordbedrag dat opgehaald werd in 2004 voor de verwoestende tsunami in Azië, waarvoor donateurs ruim 208 miljoen euro gaven.

Lees ook de NRC checkt: ‘Nederland is een vrijgevig land’

Hardnekkige kritiek

En toch klinkt hier en daar hardnekkige kritiek. Een mondige (vaak anonieme) minderheid op sociale media vraagt zich af wat voor zin het heeft geld te doneren aan de hulporganisaties. De structurele problemen los je er niet mee op. Bovendien zou het geld rechtstreeks naar de corrupte regimes gaan die medeverantwoordelijk zijn voor de problemen.

Ook cabaretier en schrijver Dolf Jansen kreeg zo nu en dan kritische vragen tijdens zijn tweeënhalf uur durende belsessie met donateurs. “Worden de echte problemen hier wel mee opgelost?”, werd hem gevraagd. “Nee”, zei Jansen dan tegen zijn gesprekspartner. “Maar vandaag gaat het om noodhulp.” Er moet nú wat gebeuren voor de mensen die sterven van de honger. En daar helpen donaties – hoe klein ook – bij, zegt Jansen. “De volgende stap is aan de politiek. Het is aan hen om klimaatverandering tegen te gaan, belastingontduiking te bestrijden en eerlijke handelsverdragen af te sluiten.”

Bekijk ook de fotoserie die Ilvy Njiokiktjien maakte: Op de vlucht voor honger en geweld in Zuid-Soedan

Ook voorzitter van de Giro 555-actie Karimi zegt dat de oorzaken van de hongernood niet opgelost kunnen worden met de geldinzamelingsactie. “Maar wat is het alternatief? Niet helpen? In Jemen gaat elke tien minuten een kind dood aan de honger. Dat is onacceptabel en het is onze taak om dat te voorkomen. Gelukkig zijn miljoenen Nederlanders het daar mee eens.” Giro 555 blijft na woensdag nog enkele maanden open.

    • Guus Ritzen