Alleen in The Old Hack vieren ze Brexit Day

Brussel Met zijn Jaguar leverde de Britse ambassadeur in Brussel de Brexit-brief af. De eurosceptici van UKIP vieren feest. “De EU is de grote leugen. Het stort allemaal in elkaar.”

Foto: Reuters

Hoe lever je een brief af met een scheidingsverzoek? Tweehonderd meter moet er worden overbrugd, de afstand tussen de Britse EU-ambassade in Brussel en het hoofdkwartier van Europees ‘president’ Donald Tusk. Daags vóór Brexit Day hebben de fanatiekste EU-watchers het parcours al afgelegd en geteld: 342 stappen.

Maar de Britse EU-ambassadeur Tim Barrow, die het Britse lidmaatschap van de Europese Unie woensdag formeel komt opzeggen, kiest op het laatste moment voor zijn Jaguar. Very British, wordt hier en daar gegniffeld. Cameraploegen die al vroeg in de ochtend posities hebben ingenomen om de wandeling van de ambassadeur te filmen, komen bedrogen uit. The loneliest walk wordt The very quick drive.

Nóg Britser gaat het er een paar honderd meter verderop aan toe. In de bruine kroeg The Old Hack, in het epicentrum van de Brusselse wijk met alle EU-instellingen, viert de Britse partij UKIP, de motor achter de Brexit, feest. Speciaal voor de gelegenheid is een taart besteld met in suikerletters ‘Artikel 50’ erop, een verwijzing naar de verdragstekst waarmee de Britten vandaag een punt zetten achter hun EU-jaren. In een waterig zonnetje staan Britse Brexiteers met volle glazen (Iers) bier te glunderen.

„Dit is een historische dag”, zegt UKIP-kopstuk en Europarlementariër Ray Finch. Hij snijdt de taart aan en ontkurkt de eerste fles (Franse) champagne. Zijn toespraak wordt verstoord door een passerende Britse zakenman, strak in het pak, rolkoffer in de hand. „Leugenaar”, roept hij Finch toe. „UKIP beloofde tijdens de referendumcampagne dat er per week miljoenen naar de gezondheidszorg zullen gaan, in plaats van naar Brussel. Toch? Nou, daar is dus niks, nul van terechtgekomen.”

Finch neemt een slok champagne en stapt op zijn woedende landgenoot af.

„Dít hier, de EU, is de grote leugen. Het gaat allemaal in elkaar storten, zoals de Sovjet-Unie destijds verkruimelde.”

Alleen verliezers

Rond half twee, wanneer de Brexit-brief wordt bezorgd, loopt de spanning verder op. Online verschijnen de eerste ronkende verklaringen. „De EU heeft alles gedaan om de Britten binnenboord te halen”, twittert christendemocraat Manfred Weber, leider van de Europese Volkspartij. „Vanaf nu tellen alleen de belangen van de resterende 440 miljoen Europeanen voor ons.” Er zijn ook veel melige tweets. „Help mij. Ik word gegijzeld”, staat er, dankzij Photoshop, opeens op de envelop die Barrow aan Tusk overhandigt.

Paradoxaal genoeg is er ook iets positiefs aan Brexit

Als Tusk de perszaal betreedt, houdt hij de brief omhoog. „Hier is hij dan, 6 pagina’s.” De Pool zegt dat dit zowel in Brussel als Londen „geen blije dag” is. Subtiel deelt hij een sneer uit aan de Britse regering, die in zijn ogen vergaande conclusies trekt uit een referendum waarvan de uitkomst (52 procent vóór Brexit) niet eenduidig was. „Per slot van rekening wilde bijna de helft van de Britten gezamenlijk met ons verder.” Maar, zegt hij er meteen achteraan, „paradoxaal genoeg is er ook iets positiefs aan Brexit”. Het heeft voor meer eenheid gezorgd onder de resterende EU-landen.

Lees meer over de afscheidsbrief van Theresa May: Wat betekent de brief van May?

De balans opmakend, ziet Tusk alleen maar verliezers. „Er valt niets te winnen in dit proces, bij geen van beide partijen. In wezen draait het om het beperken van de schade. Ons doel: zorgen dat de kosten voor burgers, bedrijven en EU-lidstaten minimaal blijven.” Tusk zet na tien minuten alweer een punt achter zijn conferentie. „Wat kan ik hier verder nog aan toevoegen? We missen jullie nu al.”

Brexit inslikken

Later op de dag reageert ook het Europees Parlement. De Belgische oud-premier Guy Verhofstadt, die het Brexit-dossier onder zich heeft, trekt meteen rode lijnen. „We zullen nooit accepteren dat er achter onze rug om wordt onderhandeld.” Hij wil overal bij betrokken worden en – zo onderstreept de Belg nog fijntjes – dat is iedereen geraden ook, want aan het einde van de rit moet zijn Europees Parlement welke deal dan ook goedkeuren. En als de Britten EU-landen tegen elkaar proberen uit te spelen, is het wat hem betreft einde verhaal.

Stel: de Britten krijgen spijt? Kunnen ze hun Brexit ook weer inslikken? Tuurlijk, zegt Verhofstadt, maar besef wel dat álle 27 lidstaten daar dan mee moeten instemmen. Een horde, legt de Belg uit, die speciaal is ingebouwd om te voorkomen dat de Britten spelletjes gaan spelen. „Wij willen niet dat dat eventuele intrekken gebruikt zou kunnen worden als procedurele kunstgreep, om de tijd op te rekken, of om betere voorwaarden voor het huidige lidmaatschap af te dwingen.” Brexit is Brexit.

    • Stéphane Alonso
    • Tijn Sadée