Waarom deze video het bloed onder je nagels vandaan haalt

Ergens doet het pijn, als de taart eraan gaat, of de liniaal verschuift.

Of het de allerergerlijkste video ooit gemaakt is, daarover kun je twisten. Maar dat er weinig mensen zijn die deze video met een prettig gevoel zullen uitkijken, dat is zeker. Het filmpje met de illustere titel ‘The Most Unsatisfying Video in the World ever made’ verscheen iets meer dan een maand geleden op YouTube en werd al meer dan een miljoen keer bekeken.

Vooral afgelopen week werd de video breed opgepikt door media wereldwijd. “Eine Herausforderung für die Nerven“, noemde de Duitse krant Die Welt het. “This video is sure to make your skin crawl”, aldus de Daily Mail. Het filmpje werd gemaakt door de Duitse videomaker Luksan Wunder en is bovenal een parodie op de filmpjes die mensen juist een uitermate bevredigend gevoel geven, zoals het netjes maaien van gras of lijnrecht asfalteren van een snelweg.

Lees ook: Miljoenen mensen willen zien hoe deze weg geasfalteerd wordt

Maar waarom is de video nu zo ergerlijk? Ergens doet het bijna pijn, als de taart eraan gaat, of de liniaal verschuift, zo erkent ook Universitair Docent ontwikkelingspsychologie aan de Rijksuniversiteit Groningen Gerrit Breeuwsma. “Zelf had ik het bij het pellen van dat ei”, vertelt Breeuwsma. “Toen brak ook mijn hart wel even.”

Het is bovenal onze voorliefde voor symmetrie, waardoor deze beelden ons zo storen, legt Breeuwsma uit. “Steeds wordt iets van orde, van symmetrie of van volledigheid, ruw aangetast. En dat terwijl we als mensen juist voortdurende op zoek zijn naar symmetrie. Onbewust vellen we voortdurend het oordeel: hoe meer symmetrie, hoe meer schoonheid. En daar houden we erg van.”

Een inbreuk daarop kan je haast fysiek voelen, zegt Breeuwsma. “Stel je voor dat je moeder urenlang in de keuken heeft gestaan om een prachtige taart te bakken. Als iemand daar rücksichtlos een mes in zet om ‘m kapot te maken, dan is dat haast gewelddadig.” Dat gevoel treedt ook op als iets onze verwachting schendt, of als we iets niet kunnen afmaken. Bijvoorbeeld het moment in de video dat de puzzel mislukt. “Denk ook aan de irritatie als het laatste schroefje van een IKEA-kast ontbreekt.”

Sommige mensen zullen het filmpje vooral grappig vinden, anderen bijna onverdraaglijk. Breeuwsma: “Als je uitgaat van de vijf persoonlijksheidsdimensies, zullen vooral mensen die hoog scoren op zorgvuldigheid, en dus georganiseerd en gedisciplineerd zijn, het hiermee moeilijk hebben. Daarnaast reageren ook mensen die laag scoren op openheid ten opzichte van nieuwe ervaringen heftiger op dit soort onverwachte en afwijkende situaties.” En mensen op het autistische spectrum, voegt Breeuwsma nog toe, ook die kunnen door deze ordeverstoringen in paniek raken.

Kijken op eigen risico.

    • Clara van de Wiel