Hoe gebarentolken muziek naar de doven brengen

Tolk Amber Galloway Gallego laat zien hoe zij live muziek tolkt voor doven en slechthorenden.

Galloway in actie Still uit de Vox-video

Het inzetten van gebarentolken bij lezingen, bijeenkomsten en tv-uitzendingen is de afgelopen jaren gemeengoed geworden. Wie heeft er niet eens een journaaluitzending met gebarentolk gezien (of de satirische variant van comedygroep De Lama’s, waarover later meer).

Maar het live tolken van muziek? Dat klinkt een beetje gek. Toch is dat wat Amber Galloway Gallego en andere gebarentolken sinds enkele jaren doen. In een video van Vox legt Galloway uit wat hier het nut van is:

Na een korte uitleg van hoe gebarentaal werkt, vertelt Galloway dat doven en slechthorenden verschillende spectra aan geluid horen. Sommigen horen echt niets - anderen kunnen lage geluiden (zoals de bas en drum) wel horen, terwijl zij hogere tonen (vaak zang en gitaren) niet oppikken. En vaak kunnen dove mensen een deel van de muziek, met name de bas, fysiek voelen. Dat is zeker zo bij pop- en rockconcerten, waar het volume vaak zo hard staat dat je oordoppen nodig hebt om gehoorbeschadiging te voorkomen.

Hoe ziet zo’n getolkt liedje eruit? Kijk hier Galloways versie van ‘Call me maybe’:

Muziek is niet alleen voor de horenden

Terug naar het tolken. Volgens Galloway zijn we te veel gefocust op de puur audiologische ervaring van muziek. Die is wel het belangrijkste, maar mensen die dit niet kunnen horen, kunnen nog steeds wat van de muziek meekrijgen. “Vroeger als in een film muziek gedraaid werd, maakte de tolk aan zijn toehoorders duidelijk dat er muziek gedraaid werd - en dat was het dan”, zegt Galloway vol verbazing. Geen verdere uitweiding van wat voor muziek dus, laat staan een vertolking van het gespeelde nummer. “Ik vind dat als wij dat doen dat wij falen als tolken.”

Nu een tandje sneller, met ‘Rap God’ van Eminem:

Leuk idee, maar hoe doe je zoiets? Galloway laat zien hoe ze lage geluiden laag met haar handen uitbeeldt - en hoge tonen hoog. Bij een “dik klinkende bas” maakt ze haar wangen bol. En hoewel je met gebarentaal niet kunt rijmen, laat Galloway wel zien hoe je de gevatheid en woordspelingen van een goede raptekst overbrengt.

Galloway zelf tolkte live voor onder meer The Red Hot Chilli Peppers, Iggy Azalea en Kendrick Lamar. Dat ziet er zo uit:

Bekijk hier een eerder televisie-optreden van Galloway en twee andere tolken bij Jimmy Kimmel, waarin zij uitleggen hoe je muziek tolkt. Inclusief “rap battle” van ‘Black and Yellow’ - mét Wiz Khalifa:

De Lama’s waren hun tijd vooruit

Het Nederlandse televisiedebuut waarbij live een liedje werd getolkt vond jaren geleden al plaats. Toen beeldde “Lama” Ruben van der Meer de Hazes-cover ‘Geef mij nu je angst’ van Guus Meeuwis uit. Of een doof persoon ook maar iets van zijn vertolking begrijpt, lijkt uitgesloten, maar lachwekkend is het voor iedereen:

    • Casper van der Veen