Hoe het zo mis kon gaan bij Oranje

Nederlands elftal

Met Danny Blind eindigt een lange lijn van falende KNVB-beleidsvoerders. Maar de patiënt – Oranje – is alweer bijna overleden.

V.l.n.r.: aanvaller Memphis Depay, interim-bondscoach Fred Grim, assistent Frans Hoek en aanvaller Jeremain Lens. Het Nederlands elftal trainde maandag in het stadion van AZ. Foto KOEN VAN WEEL/ANP

Wie is verantwoordelijk voor het drama Danny Blind? Blind zelf, de spelers en de zachte heelmeesters in de Zeister bossen. De KNVB miskende de verwoestende werking van het missen van een EK, de spelers lieten Blind keer op keer vallen als het er echt om ging en de bondscoach zelf beschikte niet over de gaven van een hoofdtrainerschap in de top.

Dat is makkelijk praten, nu. „Achteraf heeft iedereen gelijk en de beste stuurlui schrijven stukjes in de krant”, zei toenmalig directeur betaald voetbal Bert van Oostveen in 2015 kort na het ontslag van Guus Hiddink. Maar hij miskende daarmee dat de scepsis al breedgedragen was toen de Hiddink/Blind-constructie werd gepresenteerd in het voorjaar van 2014. Dit had alles in zich van een voorspelbare miskleun.

Volgens de topsportwetten had Blind ongeschikt moeten worden bevonden toen Oranje najaar 2015, in kansrijke positie voor het EK, struikelde over IJsland, Turkije en Tsjechië. Ook Van Oostveen bleef aan. Het mocht allemaal voortbestaan, met de zegen van de raad van commissarissen onder voorzitterschap van Johan Lokhorst. Die is inmiddels afgetreden, net als de tot secretaris-generaal van de KNVB gedegradeerde Van Oostveen.

Lees ook: Een bouwer, een keizer of een Duitser als nieuwe bondscoach

Ten hele gedwaald

De KNVB-top keerde niet ten halve, maar dwaalde bijna ten hele. De WK-kwalificatie is nog niet helemaal mislukt, maar een vierde plek halverwege de campagne was er voor nodig om in te zien dat er veel harder ingegrepen had moeten worden na de mislukte EK-kwalificatie najaar 2015.

Met het ontslag van Blind, na een nederlaag in de WK-kwalificatiepoule tegen Bulgarije zaterdagavond, komt feitelijk nu pas een eind aan de lange lijn beleidsvoerders die verantwoordelijkheid droegen voor de ongeëvenaarde schande van het missen van een EK afgelopen zomer waaraan zowat half Europa meedeed. In die zin kan nu (pas) een nieuwe start gemaakt worden.

Blinds ingrepen waren vooral misgrepen. Vanaf de wissel van Klaas-Jan Huntelaar in de eerste interland – na de rode kaart van Bruno Martins Indi tegen IJsland verving hij de spits voor een verdediger – tot aan de inbreng van Matthijs de Ligt op 17-jarige leeftijd in Blinds laatste.

Steeds als Blind iets ongebruikelijks deed en hoopte op die meesterzet waar zijn mentor Van Gaal op het WK 2014 in grossierde, explodeerde het in zijn gezicht. Dat ondermijnt, op termijn, het geloof in de leider. Exit Blind, na twintig maanden.

Logisch moment

Hans van Breukelen, sinds deze zomer technisch directeur van de KNVB, greep zondagavond het eerste logische moment in zijn dienstverband aan om Blind van Oranje af te halen. In die zin nam hij een goed te verdedigen besluit dat hij met een ernstig gezicht had kunnen uitdragen als een straffe maar onvermijdelijke ingreep.

Maar waarom schoof hij dan zondagavond in het Hilton Hotel in Amsterdam bij de persconferentie niet aan naast commerciële man en interim directeur betaald voetbal Jean-Paul Decossaux? Zo riep Van Breukelen weer twijfel op rond zijn geschiktheid: vaak zei hij te veel, nu veel te weinig.

„Het is een directiebesluit over contractbeëindiging. Besloten is dat de enige statutaire directeur het besluit zou toelichten, dat is Jean Paul”, aldus KNVB-woordvoerder Chris van Nijnatten. Interviewverzoeken voor Van Breukelen belanden inmiddels op een hoge stapel.

Dat het schuurde tussen Van Breukelen en Blind werd van meet af duidelijk. Blind achtte Van Breukelen verantwoordelijk voor het niet tijdig completeren van een technische staf, en daar had de bondscoach zeker een punt.

Dat Dick Advocaat na een paar maanden assistentschap alweer voor Fenerbahçe koos kon Van Breukelen moeilijk verweten worden. Maar ronduit amateuristisch was de manier waarop hij de aanstelling van de charismatische Ruud Gullit als lid van de technische staf verprutste door het nakende vertrek van Marco van Basten naar de FIFA te verzwijgen. De beoogde assistent Gullit pikte dat niet.

Maar is de huidige wanorde daarmee ook Van Breukelens schuld? Ook hij zag zich geconfronteerd met voldongen feiten. Hij heeft de manier waarop Blind aan zijn baan was gekomen al in zijn eerste media-uitingen bekritiseerd. Het bondscoachschap in het vooruitzicht stellen aan een assistent? „Ik geef dat soort zekerheden niet.”

Wat de directie nu eens niet valt te verwijten is dat de raad van commissarissen niet op oorlogssterkte is, waardoor de aanstelling van een nieuwe directeur betaald voetbal tergend lang op zich laat wachten. Tribale twisten tussen de profclubs hebben een spoedige doorstart na het aftreden van vier commissarissen verijdeld. Jan Hommen en Toon Gerbrands waren bereid in te stappen in de nasleep van de bestuurscrisis afgelopen nazomer, totdat bedenkingen bij het hoge ‘PSV-gehalte’ in de KNVB-top opspeelden.

Stuurloos

Daarmee was ook de gezwinde aanstelling van een nieuwe directeur betaald voetbal verkeken. Gijs de Jong, nu operationeel directeur, staat nog steeds te trappelen in de coulissen, zeven maanden nadat Van Oostveen onder toenemende druk aftrad. De top van de voetbalbond, een organisatie met ruim een miljoen leden, is al even stuurloos als de belangrijkste nationale sportploeg van het land. Ad-interimmers zijn nu de gezichten van het Nederlands voetbal: Fred Grim de bondscoach en Decossaux de sterke man.

Michael van Praag, voorzitter van het KNVB-bestuur, voorspelde eerder deze maand dat het nog tot het najaar zal duren voor de KNVB-leiding af is. De patiënt – Oranje – is dan wellicht al overleden. In augustus, september en oktober zijn vier cruciale interlands om nog kans te maken op het WK. Maar eerst maar eens winnen van Luxemburg, vrijdag 9 juni.

    • Bart Hinke