Jill Stein, leider Amerikaanse Groenen.

Foto Justin Lane / EPA

‘Trump heeft het activisme nieuw leven ingeblazen’

Interview Jill Stein, leider Amerikaanse Groenen. Ze was uitdager van Donald Trump bij de presidentsverkiezingen van vorig jaar. Nu ziet ze vooral lichtpuntjes: de Amerikanen zijn wakker geschud, zegt ze in een gesprek met NRC.

Als er één lichtpunt is aan het presidentschap van Donald Trump, is het de ongekende mobilisatie van de Amerikaanse bevolking, zegt Jill Stein, een voormalige tegenkandidaat van Trump bij de verkiezingen in november. De bereidheid onder Amerikanen om in actie te komen is volgens haar op een hoogtepunt sinds de tijd van president Richard Nixon in de jaren zestig en zeventig.

„We zien mensen in verzet komen zoals we dat in generaties niet hebben gezien”, zegt Stein, oud-presidentskandidaat namens de Amerikaanse Groenen, maandag in Den Haag. „Ik zou nooit om de huidige situatie vragen, en ik aarzel om te zeggen: ‘het was het waard’. Maar we leren eindelijk weer om een vuist te maken, na jaren van ingeslapenheid, waarbij mensen aan de zijlijn stonden.”

Stein, die in november ruim 1 procent van de stemmen haalde als Groene kandidaat tegenover Trump en de Democratische kandidaat Hillary Clinton, was in Nederland op uitnodiging van Dwars, de jongerenorganisatie van GroenLinks. „Om de overwinning van GroenLinks bij de verkiezingen in Nederland te steunen”, zegt ze. Die is volgens haar te danken aan succesvolle mobilisatie, vooral onder jongeren.

Zonder vermoeidheid

Daar komt het nu ook op aan in de VS, betoogt Stein. Volgens haar heeft publiek verzet tegen initiatieven van Trump als het voorgestelde inreisverbod voor mensen uit zes overwegend islamitische landen en de ingetrokken zorgwet ter vervanging van ‘Obamacare’ ertoe bijgedragen dat die plannen zijn gestrand. „Miljoenen mensen gaan de straat op, zonder enig teken van vermoeidheid”, zegt ze. „Dit is een belangrijk moment.”

De 66-jarige Stein vergelijkt dat levendige activisme met de tijd van Nixon, toen veel Amerikanen zich verzetten tegen de oorlog in Vietnam. „We waren een zeer gemobiliseerde generatie”, zegt ze. „We lieten jarenlang in grote groepen van ons horen en waren een macht om rekening mee te houden. Dat zijn we nu weer aan het doen. De omstandigheden zijn moeilijker, maar we hebben de grenzen van ons activisme nog lang niet bereikt.”

Wat kunnen Amerikanen leren van de verkiezingswinst van uw geestverwanten in Nederland?

„Het succes van Groene partijen in Europa dwingt Amerikanen ertoe te erkennen dat de Groenen bestaan. Het zijn de Groenen die staan voor een nieuw beleid van integriteit. Dat hebben we overal nodig, ook in de Verenigde Staten.”

Wat betekent het presidentschap van Trump voor het milieu?

„Het is een ramp. Hij kan een hoop schade aanrichten. Zo wil hij het Plan voor Schone Energie terugdraaien. Wel is het zo dat dat plan eigenlijk vastlegde wat grotendeels toch al gebeurde. Veel van de reducties in broeikasgassen onder het Plan voor Schone Energie waren al gepland door de staten. En die staten, bijvoorbeeld Californië, gaan daar mee door.”

Lees ook: Kan Trump het klimaatbeleid van Obama terugdraaien?

U zegt vaak dat de twee gevestigde partijen deel uitmaken van hetzelfde gebroken systeem. Maar zijn de Democraten niet beter? Zij tekenden tenminste het klimaatakkoord van Parijs.

„Ze tekenden, maar tegelijkertijd schaften ze het verbod op olie-export af. Onder de Democraten ging de uitstoot van broeikasgassen verder omhoog dan onder George Bush. De Democraten gingen met de eer strijken, maar ze stonden er eigenlijk niet echt achter. Bovendien is het verdrag van Parijs niet bindend, dus het was al niet duidelijk in hoeverre we ons eraan zouden houden.”

Het presidentschap van Nixon eindigde met zijn ontslag. Verwacht u dat ook bij Trump?

„Hij heeft alles in zich voor impeachment. Hij is al beschadigd, nog maar ruim zestig dagen in zijn presidentschap. Zijn populariteit is laag en dalende, en zijn presidentschap is een mijnenveld op het gebied van ethische en grondwettelijke normen. Hoe problematischer hij wordt voor de Republikeinen, hoe meer zijn steun onder zijn voeten zal verdwijnen.”

Wat vindt u van de banden van de entourage van Trump met Rusland?

„Die moeten worden onderzocht. Maar er is geen bewijs dat er met Rusland onder een hoedje is gespeeld, of dat de Russen ergens schuldig aan zijn. Rusland leidt af van het probleem dat de Democraten aan zichzelf te danken hebben. In plaats van een alternatieve visie tegenover die van Trump te stellen, hebben ze het steeds over de Russen.”

U heeft Poetin zelf ontmoet: bij het tienjarig bestaan van de Russische zender RT in 2015 in Moskou zat u bij hem aan tafel. Wat heeft u toen met hem besproken?

„Ik maakte deel uit van een grote vredesdelegatie. We waren uitgenodigd om deel te nemen aan een conferentie over een ‘vredesoffensief’ in het Midden-Oosten. Ik zat bij hem aan tafel, maar er was geen vertaler, dus er was niet veel dialoog. Dat was jammer, want ik zou mijn visie graag met Poetin hebben gedeeld.”

Bekijk ook onze interactieve graphic: zo lopen de lijnen van Trump naar Poetin

Ook Michael Flynn zat destijds aan tafel, de kortstondige Nationale Veiligheidsadviseur van Trump die in februari werd ontslagen omdat hij loog over zijn gesprekken met de Russische ambassadeur. Wat denkt u van zijn rol?

„Ik denk dat het het waard is om te onderzoeken wat zijn contacten waren, en die van andere leden van het team van Trump. Maar vooral die van Trump zelf. Hij heeft te maken met belangenverstrengeling bij zijn pogingen om zaken te doen in Rusland. Zelf denk ik dat dat is waar het vuur is: zijn eigen economische conflicten. Het is niet bewezen dat Rusland zich heeft gemengd in de verkiezingen.”

    • Frank Kuin
    • Etienne Verschuren