Olieproductie VS brengt nieuwe onrust: de prijs daalt weer

Oliemarkt

Het effect van de beperking van de olieproductie lijkt alweer uitgewerkt. De markt maakt zich op voor een nieuwe gevechtsronde.

Foto Reuters

De prijs van een vat Noordzee-olie (Brent) staat weer onder druk. Drie maanden lang lag de prijs van een vat ruwe olie ruim boven de vijftig dollar, met een hoogtepunt van 57 dollar in de eerste helft van januari dit jaar. Maar inmiddels is dat weer ruim 10 procent minder, rond de 50 dollar.

Hans van Cleef, econoom bij ABN Amro, verwacht dat de prijs in de eerste helft van dit jaar nog verder zal wegzakken naar gemiddeld 45 dollar.

Eind november sprak de Organisatie van olie-producerende landen, OPEC, met een aantal andere olielanden af om de productie van olie – wereldwijd ruim 98 miljoen vaten per dag – te beperken met 1,8 miljoen vaten per dag.

De landen van het oliekartel in het Midden-Oosten, Afrika en Latijns-Amerika, tekenden voor 1,2 miljoen vaten per dag. De niet-OPEC-landen, waarvan Rusland de belangrijkst is, zouden de productie beperken met 600.000 vaten per dag. Rusland zelf met 300.000 vaten per dag.

Uit de gegevens die de verschillende olielanden hebben overlegd blijkt dat ze de afspraken redelijk naleven. De OPEC-landen zijn hun beloftes voor 90 procent nagekomen. Saoedi-Arabië zelfs meer dan was afgesproken, waardoor andere OPEC-landen iets meer konden blijven produceren.

Verleiding weerstaan

Maar de verleiding blijft groot om flink te pompen als de prijs aantrekt. Rusland heeft die verleiding niet kunnen weerstaan en houdt zich slechts voor 64 procent aan de afspraken. Want hoe hoger de olieprijs, hoe meer geld er in de staatskas vloeit. Wat niet onbelangrijk is voor een economie die bijna uitsluitend op de productie van olie en gas is gebaseerd. Toch geldt de naleving als een succes en is de vraag aan de orde of de productiebeperking die tot deze zomer geldt, met een half jaar verlengd moet worden.

Saoedi-Arabië, het machtigste land van de OPEC, aarzelt. Productiebeperking kan helpen het evenwicht tussen vraag en aanbod te herstellen, maar niet als er ergens anders grote hoeveelheden olie op de markt worden gebracht.

Dat is nu juist wel het geval. Nadat de afgelopen twee jaar veel putten in de Verenigde Staten gesloten werden omdat productie niet loonde bij een olieprijs van 30 of 40 dollar, gaat nu de een na de andere weer open. Er zijn nu bijna tweemaal zoveel putten actief als een jaar geleden. Dankzij deze schalie-olie zijn de Amerikaanse voorraadtanks tot aan de nok gevuld en komt de export naar Azië weer op gang.

Lees ook:
Historisch besluit van OPEC, maar nog veel onzekerheden

En dreigt een nieuwe strijd tussen de VS en Saoedi-Arabië om marktaandeel. In 2014 luidde die strijd het begin in van een dramatische daling van de olieprijs van 114 naar uiteindelijk 27 dollar per vat. Saoedi-Arabië probeerde de Amerikanen uit de markt te drukken door alle kranen open te zetten. Wat deels lukte, maar ook leidde tot lage prijzen die andere olielanden en oliemaatschappijen hard raakten.

Toch verwachten analisten dat de prijs later dit jaar weer zal aantrekken. De grote oliebedrijven hebben sinds 2014 voor vele miljarden aan investeringen in exploratie van nieuwe olievelden uitgesteld, waardoor de oliereserves beperkt zijn. Het aanbod zal op termijn vanzelf afnemen, terwijl de vraag door de economische groei wereldwijd toeneemt, en de prijs van een vat olie dus weer zal stijgen.

    • Renée Postma