Noord-Ieren missen deadline voor formatie coalitie

Noord-Ierland zit in een diepe politieke crisis. De termijn om een coalitieregering te vormen is verstreken.

James Brokenshire. Foto Paul Faith/AFP

Sinds één minuut over vier maandagmiddag zit Noord-Ierland in de diepste politieke crisis sinds het einde van de Troubles. De termijn om een coalitieregering te formeren, verstreek op dat moment zonder dat Sinn Féin en de Democratic Unionist Party tot overeenstemming waren gekomen. Als gevolg wankelt het politiek bestel, opgezet door het Goede Vrijdagakkoord van 1998.

Het vredesakkoord uit 1998 eist dat de macht in Noord-Ierland wordt gedeeld door nationalisten, die een verenigd Ierland voorstaan, en unionisten, die onderdeel van het Verenigd Koninkrijk willen blijven. Nationalisten zijn overwegend katholiek en unionisten protestant. Sinn Féin, de grootste nationalistische partij, zegt geen vertrouwen te hebben in verdere samenwerking met de DUP. DUP-leider Arlene Foster zegt dat Sinn Fein „niet de juiste houding” heeft.

Als gevolg van de impasse moet de Britse minister James Brokenshire (Noord-Ierse Zaken) vanuit Londen een keuze maken: of hij schrijft nieuwe verkiezingen uit of hij schort het Noord-Ierse zelfbestuur op. Noord-Ierland zou dan vanuit Londen bestuurd gaan worden. Politiek ligt dat, gezien de gewelddadigheden in het verleden, uiterst gevoelig. Vooralsnog constateert Brokenshire dat er „geen behoefte is aan nieuwe verkiezingen”. De Noord-Ieren zijn al tweemaal binnen een jaar tijd naar de stembus geweest. Brokenshire heeft beide partijen opgeroepen een ultieme poging te doen tot een akkoord te komen. Als dat niet lukt is hij genoodzaakt de macht naar zich toe te trekken.

Brexit

Voor de Britse regering komt de crisis op een uiterst slecht moment. Woensdag zal premier Theresa May officieel een begin maken aan de Brexit. Zij wil dat het Verenigd Koninkrijk dat gezamenlijk doet. Uitgerekend vandaag is May in Schotland om te praten met Nicola Sturgeon, de Schotse premier die een tweede onafhankelijkheidsreferendum eist. Terwijl May de ene ruzie tracht te sussen, breekt elders een nieuwe crisis uit.

De Brexit speelt op de achtergrond mee in Noord-Ierland. Veel mensen zijn bezorgd dat Brexit betekent dat er een harde grens tussen Noord-Ierland en de Ierse Republiek zal komen, wat mogelijk de stabiliteit en economische voorspoed van de afgelopen jaren bedreigt. Belangrijker is echter dat DUP-leider Foster in een schandaal rond subsidies voor duurzame energieopwekking verzeild raakte. De inmiddels overleden Sinn Féin-leider Martin McGuinness bracht de vorige coalitieregering ten val als gevolg van het schandaal. In maart gingen de Noord-Ieren naar de stembus.

Bij die verkiezingen deed Sinn Féin het historisch goed. De partij kwam tot op een zetel van de DUP. Wellicht weigert Sinn Féin nu mee te werken aan een nieuwe coalitie in de hoop dat de partij bij nieuwe verkiezingen de grootste wordt. Noord-Ierland zou dan voor het eerst een nationalistische premier krijgen, waardoor eventueel het debat over de hereniging van Ierland oplaait.

    • Melle Garschagen