Fans grijpen de macht in de Engelse voetbalpers

Arsenal Fan TV Kritische fans maken voetbaltelevisie in Engeland. Vooral als ze boos zijn wordt er naar hen geluisterd .

Foto Francois Mori/AP

In een anonieme straat, op een donkere avond in Londen, roept een grote boze man een dreigement tegen de camera van zijn smartphone. Een paar dagen eerder zei Steve Bannon, rechterhand en huisideoloog van Donald Trump, dat de Amerikaanse media „hun mond moeten houden en moeten luisteren”.

Nu heeft Robbie Lyle, oprichter en presentator van het populaire (en populistische) YouTube-kanaal Arsenal Fan TV, een boodschap voor „een paar van die journalistjes”. „Er is een revolutie gaande. Voetbalfans hebben tegenwoordig een stem. En dat kunnen jullie maar beter respecteren!”

Arsenal Fan TV (AFTV) heeft naar eigen zeggen 10 tot 12 miljoen views per maand en is bezig om de sportjournalistiek in het Verenigd Koninkrijk te veranderen. Het in 2012 opgerichte kanaal claimt een platform te zijn voor „gewone Arsenal-fans die geen stem hadden bij hun geliefde club”. Maar het succes is vooral gestoeld op demagogische tirades tegen de man die al zo lang trainer van Arsenal is, Arsène Wenger.

Beschamend

In deze video richt Lyles woede zich tegen John Cross, een ‘klassieke’ journalist van de Daily Mirror die een biografie over Wenger schreef en AFTV „beschamend” noemde. Dezelfde kritiek werd niet lang daarna geuit door Gary Neville, een voormalige verdediger van Manchester United die nu analist is op tv.

Het was haast onvermijdelijk in de age of anger, zoals de Indiase schrijver Pankaj Mishra onze tijd noemt, dat de kritieken AFTV onbedoeld meer publiciteit bezorgden. Het kanaal is populairder dan ooit tevoren.

AFTV’s strategie en snelle opkomst doen denken aan die van politici als Geert Wilders, Donald Trump en Nigel Farage. Zoals deze demagogen claimen voor ‘het volk’ en tegen ‘de elite’ te spreken, claimen de mensen die op AFTV voor de camera komen de echte supporters te vertegenwoordigen, in tegenstelling tot de elitaire lieden die het voor het zeggen hebben in ‘hun’ club. En net als in de politiek zorgen de scheldkanonnades van boze mannen op AFTV ervoor dat het discours ver komt af te staan van wat ooit normaal werd beschouwd.

Lees ook: Dossier Voetbalpers: Waar is de onafhankelijke voetbaljournalistiek?

Het format van het kanaal – dat steeds meer wordt geïmiteerd door fans van andere clubs – is bedrieglijk simpel. In de stijl van een televisieverslaggever interviewt Robbie Lyle fans van Arsenal na wedstrijden van hun club.

Wenger

Criticasters van AFTV hebben het op Arsène Wenger gemunt omdat Arsenal sinds 2004 niet meer de Premier League heeft gewonnen. Desondanks is Wenger een van de titanen van het moderne voetbal. Zijn idealen zijn voor een groot deel gevormd door de Nederlandse voetbalcultuur en hij spendeert een stuk minder geld aan transfers dan zijn rivalen.

Wenger bouwde de reputatie van Arsenal op en bracht de club internationale erkenning. Als binnenkort een einde aan zijn bewind komt, kan dat voor een groot deel op het conto van AFTV worden geschreven.

Lees ook: Ajax Showtime: Geen perskaart, maar wel 700.000 bezoekers per maand

In de jaren zestig plukte Andy Warhol in New York onbekenden van straat, benoemde hen tot superster en zette hen voor de camera. Warhol creëerde zo een kliek van artiesten: Ultra Violet, Candy Darling, Edie, Ondine, Viva, Nico. Inmiddels heeft Robbie Lyle, een eigen reeks artiesten om uit te putten. De bekendste is Angry Claude, een naar eigen zeggen depressieve man van middelbare leeftijd wiens emotionele uitbarstingen tegen Arsène Wenger miljoenen keren bekeken worden.

Vaak vormt hij een luidruchtig duo met de prikkelbare Ty, die gekleed in Arsenal-merchandise Wenger verdedigt en er een debatstijl op nahoudt waarin het herhaaldelijk schreeuwen van dezelfde zin een belangrijke rol speelt.

Andere sterren zijn onder anderen Bully, die eruitziet als een piraat, en Ginger Chris, een openlijk homoseksuele man die verstandige dingen zegt en wiens video’s weinig kijkers trekken.

AFTV haalt de meeste inkomsten uit clicks op YouTube-advertenties. Hoeveel, is niet bekend. Luidruchtige en ongepaste video’s blijken de kortste route naar een groot publiek, furieuze video’s trekken tot wel tien keer meer kijkers en worden op de site van het kanaal handig aangeduid met de woorden rant en explicit.

De sterren van dit duistere materiaal heten DT en Troopz. Als Arsenal goed speelt, is geen van beide mannen bijster interessant. Maar als ze de kans krijgen om kwaad te worden, lichten hun ogen op en worden ze onweerstaanbaar. Een goede tirade na een gelijkspel of een verloren wedstrijd wordt binnen een paar uur honderdduizenden keren bekeken.

Aanzetten tot haat

Reguliere Arsenal-supporters vinden dat de filmpjes aanzetten tot haat. Het is niet moeilijk te zien waarom.

Luister naar Troopz, die praat als een – niet te vertalen – Jamaicaanse gangster en zich afreageert nadat Arsenal in de Champions League met 5-1 heeft verloren van het Bayern München van Arjen Robben: „When we was in the fucking bar, yeah, a man came up to me and said I’m making the club poisonous, yeah? I’m not making it poisonous! This fucking fraud (Wenger) is making it poisonous!… It’s a fucking joke!”

En dit is DT, die na dezelfde wedstrijd zowel de trainer als de AFTV-gezichten die hem steunen afkraakt: „Klootzakken als fucking Ty en Chris, ja, zo noem ik ze ja! Omdat ik helemaal klaar ben met dat soort mensen… ze geven meer om Arsène Wenger dan om Arsenal! Alsjeblieft zeg… rot op met hem! Ik heb er genoeg van, van jullie allemaal. Genoeg! Alsjeblieft, Arsène, ga gewoon weg. Ga weg! Het is klaar. Afgelopen. Uit!”

Naast zijn AFTV-optredens heeft DT nu ook zijn eigen YouTubekanaal (56.000 abonnees, snel oplopend) waarop even venijnige video’s staan die hij met zijn telefoon van zichzelf maakt terwijl hij wedstrijden kijkt.

Medeplichtig

In zekere zin maken de boze mannen op AFTV een extreme versie van wat het Britse publiek iedere week hoort, ziet of leest. De mainstream media zijn medeplichtig. De radiozender Talksport en BBC’s ‘phone-in show’ 606 („het grootste voetbaldebat van het land”) hebben regelmatig fans in de uitzending die eisen dat trainers worden ontslagen en vedettes worden verkocht. De tabloids brengen uitbarstingen van fans als nieuws. ‘West Ham-fan draait HELEMAAL door’. ‘Fan wordt gek na verlies Southampton’. ‘Boze Man United-fan scheldt Wayne Rooney en Paul Pogba uit in epische tirade’.

Journalist Simon Kuper van de Financial Times signaleert een ontwikkeling: „Ik denk niet dat je kunt zeggen dat er een Britse cultuur is die ooit gezond was en nu niet meer. Er zit al heel lang een wreedheid in de voetbalverslaggeverij. De trainer is een complete mislukking en moet vertrekken, dat is vaak de toon. (…) Dankzij de sociale media kan jan-met-de-pet nu ook zijn gal spuwen. Het is democratischer geworden.”

Clickbait

Toch is er ook iets nieuws aan de hand. Vóór het internettijdperk vertelden journalisten de mensen wat ze moesten lezen, aldus sportjournalist Daniel Harris van The Guardian. „Maar je had een keuze: je kon de krant kopen, of de krant niet kopen. Omdat de meeste kranten hun stukken tegenwoordig gratis weggeven, moeten ze dingen schrijven waarvan ze denken dat het hits oplevert. Dus moet je dingen schrijven waarvan je denkt dat mensen erop klikken.” Daarom gebruiken zelfs journalisten van kwaliteitskranten hun Twitter-feed om te provoceren en proberen ze zoveel mogelijk clickbait-woorden in hun verhalen te schrijven.

AFTV stuntte vorige maand met Gary Neville in de uitzending. De voormalige topvoetballer stond naast de boze mannen DT, Troopz en Robbie om zijn kritiek op het kanaal te onderbouwen. Dat een van de helden van de sport bij hen aanschuift, bezorgt de mannen van AFTV een aanzienlijke portie legitimiteit.

Neville verdedigde Arsène Wenger en bleef erbij dat een van de vaste gasten van AFTV een „idioot” is. Maar hij haastte zich ook te zeggen dat fans evenveel recht hebben hun standpunten te verkondigen als ieder ander. „De machtsbalans is veranderd”, zegt Harris (The Guardian). „Iedereen heeft nu een mening. En die mening kan worden verzilverd.”

Vertaling: Daan Kool
    • David Winner