Protesten in Rusland: van Vladivostok tot Smolensk de straat op

Rusland Oppositieleider Navalny kreeg tienduizenden mensen op de been in een protest tegen de corruptie van de politieke klasse.

Een betoger wordt afgevoerd door de politie. Foto Maxim Shemetov/Reuters

Nee, het was geen Russische Maidan. De demonstranten op het Poesjkinplein in Moskou wierpen geen barricades op en gooiden niet met molotovcocktails. Ze lieten zich gedwee oppakken. De twee jongens in de lantarenpaal hielden het nog het langste uit, luid toegejuicht door het publiek. Toen veegde de oproerpolitie OMON het plein schoon. Ze hoefden de wapenstok nauwelijks te gebruiken.

Toch zullen de demonstraties van zondag president Poetin zorgen hebben gebaard. Hoewel de autoriteiten de demonstraties ten strengste hadden verboden, kreeg oppositieleider Aleksej Navalny vele tienduizenden mensen op de been. Van Vladivostok tot Smolensk gingen burgers de straat op om te demonstreren tegen de schaamteloze corruptie van Ruslands politieke klasse. Afgelopen maand onthulde Navalny de financiële huishouding van Dmitri Medvedev. De Russische premier – officieel jaarsalaris ongeveer 1,5 ton – bleek aan het hoofd te staan van een vastgoedimperium ter waarde van ruim 1 miljard euro. ‘Dimon’ (een koosnaam voor Dmitri) bezit niet alleen een gigantisch buitenhuis bij Moskou, maar ook een landgoed bij Koersk, een ski-complex bij Sotsji en een wijngaard in Toscane.

Navalny eist antwoorden van de regering. En veel Russen blijkbaar ook. In het centrum van Moskou verzamelden zich naar schatting zo’n 20.000 betogers. Bijna negenhonderd van hen werden opgepakt – véél meer dan tijdens de beruchte betoging op het Moerasplein in 2013. Die betoging markeerde het einde van de massale protesten tegen Poetins herverkiezing. De betogingen van zondag zijn een onrustige opmaat voor de verkiezingen van volgend jaar.

Navalny opgepakt

De enige serieuze uitdager van Poetin bij de presidentsverkiezingen in 2018 werd in de kraag gevat nog voordat hij zich bij de menigte had kunnen voegen. Zodra Aleksej Navalny de metro uitkwam, werd hij gearresteerd. Maandag zal de Russische oppositieleider worden voorgeleid. Hij moet voorkomen vanwege de organisatie van een ‘massale bijeenkomst’ die de openbare orde heeft geschonden. Daar staat een geldboete op, of vijftien dagen cel.

Ondertussen heeft Navalny wel zijn punt gemaakt. Terwijl Poetin nog altijd niet heeft laten weten of hij opgaat voor een vierde termijn als president, is Aleksej Navalny al maanden aan het bouwen aan zijn presidentiële campagne: niet alleen in Moskou en Sint Petersburg, maar vooral ook in de provincie. In 2012 en 2013 gingen vooral Moskovieten de straat op. Zondag meldde Navalny’s live feed op internet dat zich in Vladivostok (waar het zeven uur later is dan in Moskou) zo’n vijfduizend betogers hadden verzameld.

Vijf demonstranten vertellen waarom ze meedoen:

Corruptiezaak

Navalny kiest bewust voor de straat. Vorige maand werd hij opnieuw veroordeeld in een corruptiezaak rond een bosbedrijf in Kirov. Het vonnis ‘Kirov-zaak’ is door het Europese Hof vernietigd, en de zaak is door mensenrechtenorganisaties afgedaan als een politiek ‘showproces’. Maar door de nieuwe veroordeling (vijf jaar voorwaardelijk) mag Navalny zich volgens de Russische wet niet verkiesbaar stellen.

Volgens Navalny mag hij nog steeds meedoen, en daarbij beroept hij zich op de Russische grondwet. Achter de schermen bereidt de oppositieleider zich echter voor op een lange straatcampagne die moet zorgen voor zo veel maatschappelijke druk dat de Russische kiescommissie niet om Navalny heen kan in december.

Misschien kiest het Kremlin ervoor om Navalny alsnog toe te laten. Doet Poetin dat niet, dan neemt hij een risico. De grootste angst van de Russische president en zijn entourage is revolutie zoals zich in Kiev voltrok, in februari 2014. Zondag bleek dat er één man kan zorgen voor een ‘Russische Maidan’: Aleksej Navalny.

    • Steven Derix