Nieuwe leider Hongkong is ‘een nachtmerrie’

Nieuwe hoofdbestuurder

De manier waarop Beijing zijn eigen vrouw naar voren heeft geschoven in Hongkong, laat zien dat democratie nog ver weg is.

Carrie Lam, de nieuwe hoofdbestuurder van Hongkong. Foto Anthony Wallace / AFP

Diep verdeeld Hongkong komt de eer toe de meest voorspelbare leiderschapsverkiezingen van 2017 te hebben gehouden. Hongkongers spraken zondag dan ook niet over Election Day, maar Selection Day toen bekend werd dat de 59-jarige Carrie Lam tot nieuwe hoofdbestuurder van de Chinese, financiële metropool is verkozen. Precies volgens het scenario van de autoriteiten in Beijing.

Dat zij de voorkeur kreeg van 777 leden van het 1194 tellende „verkiezingscomité” was geen verrassing nadat de voorkeur van de lobbyende autoriteiten in Beijing was uitgelekt. De twee andere voorgeselecteerde kandidaten waren daardoor kansloos, maar speelden het spel opgewekt lachend mee. Lam reageerde op haar verkiezing met de belofte dat zij gaat proberen de politieke „wonden te helen, de frustraties weg te nemen en ons geliefd Hongkong weer één te maken.”

De verkiezing van Carrie Lam, de eerste vrouw in deze positie, is een nieuw signaal dat president Xi Jinping niet van plan is ooit de belofte van algemene en vrije verkiezingen in te lossen. Die belofte werd aan de Hongkongers gedaan in 1997 toen Hongkong na 156 jaar door Groot-Brittannië werd teruggegeven aan China. De bevolking werd destijds verzekerd dat Hongkong bestuurd zou worden volgens het door de Chinese leider Deng Xiaoping bedachte principe van „één land, twee systemen’’. Het autoritaire, communistische bestuursmodel van het vasteland zou niet naar Hongkong met zijn democratische vrijheden worden overgeplaatst. Sterker nog, er zouden op termijn vrije verkiezingen worden gehouden. Wanneer, werd in het midden gehouden.

Lees ook: Oud-leider Hongkong krijgt twintig maanden cel

Rijke bubbel

In vrije verkiezingen zou de sociologe Lam, een functionaris in het ambtelijk apparaat sinds 1980, geen schijn van kans hebben gemaakt. Zij is niet populair onder de gewone bevolking, leeft in de rijke bubbel van Hongkongse regeerders en heeft geen duidelijke oplossingen voor de economische en sociale problemen van de miljoenen niet-rijken. Zij blameerde zichzelf onlangs door te bekennen dat zij niet kan omgaan met een metrokaart en ook niet zou weten waar zij toiletpapier kan kopen.

Lam is op het zadel gehesen door een comité waarin Beijingse loyalisten en de zakenelite over een duidelijke meerderheid beschikken. Het aantal pro-democraten in dit comité schommelt rond de 300. Aan de 3,2 miljoen stemgerechtigde Hongkongers – op een bevolking van 7,8 miljoen – werd niets gevraagd.

Haar verkiezing werd zondag door de 20-jarige studentenleider Joshua Wong „een nachtmerrie’’ genoemd, want een bewijs dat Beijing de greep op de stad verder wil uitbreiden. Wong behoort tot de grondleggers van de ‘Paraplu-beweging’ die in het najaar 2014 met een twee maanden blokkade van het centrum wereldwijd de aandacht vestigde op de eis van actief en passief kiesrecht in de Chinese metropool. Wong vreest, net als de tienduizenden Hongkongse jongeren van de Paraplu-beweging, dat Lam zich niet zal verzetten als de Chinese staatsveiligheid opnieuw boekverkopers arresteert en wegvoert naar het vasteland of, zoals een paar maanden geleden, een miljardair ontvoert. Wong vreest overigens een vergelijkbaar lot en zoekt bescherming in de publiciteit.

Projecten liggen stil

Algemeen vragen analisten in Hongkong zich af of Lam, die de afgelopen jaren functioneerde als de nummer 2 in het stadsbestuur, haar belofte om de wonden te helen daadwerkelijk kan waar maken. Als gevolg van de grote meningsverschillen over de groeiende invloed van China op het leven in de metropool en over het democratisch gehalte liggen grote projecten, waaronder het sociale huisvestingsbeleid en een hoge snelheidsverbinding naar het vasteland, plat. Doorsnee Hongkongers hebben de afgelopen jaren de toch al hoge huizenprijzen zien stijgen als gevolg van de komst van rijke vastelanders. Dat is een permanente bron van frustraties. Ook op de arbeidsmarkt worden zij steeds scherper beconcurreerd door Chinezen van het vasteland.

Verwacht wordt dat Hongkong onder Lam (én Beijing) een roerige tijd met nieuwe, grote demonstraties en aanhoudende diepe verdeeldheid tegemoet gaat.

    • Oscar Garschagen