Te veel mensen verdrinken in de Amsterdamse grachten

Talk of the Town

Elk jaar verdrinken zo’n 18 mensen in een van de grachten van Amsterdam. Plassende mannen, zwervers en ook toeristen. Trappetjes moeten helpen.

Plassende mannen vallen ’s nachts nogal eens in de gracht. Foto HH

Niet alle personen die in de Amsterdamse grachten verdrinken worden met de gulp open of broek op hun knieën uit het water gevist, zegt Marcel Buster, werkzaam als onderzoeker bij de Gemeentelijke Gezondheidsdienst (GGD) Amsterdam. Dat is een urbane mythe. De daklozen die op een bootje langs de grachten slapen en in het water vallen alsmede zelfdoding komen ook voor. Buster onderzocht – op basis van politie en brandweercijfers en lijkschouwingen van de forensische artsen – 88 verdrinkingen in vijf jaar tijd, gemiddeld 18 per jaar. „Sommige mensen worden pas na een aantal dagen gevonden.”

Dat aantal is te hoog, vindt de gemeente Amsterdam. Met het zomerseizoen in aantocht – hordes toeristen drommen samen in het centrum, vooral langs de grachten is het erg druk en dat is gevaarlijk – is het tijd het aantal verdrinkingen en te water geraakten terug te dringen. Het plan: 50 extra trappen langs de ‘hotspots’ aan de grachten (Wallen, Nieuwmarkt en de drukkere delen van de grachtengordel), zodat het makkelijk wordt uit de gracht te klauteren; de wal die anders vaak te hoog en glibberig is. Meer reddingstouwen langs de wal om je aan vast te houden. En: extra informatie op de I amsterdam-website over het gevaar van in de gracht vallen.

Eerder werden al ‘grijpstenen’ in de muur gemetseld, die het voor een drenkeling makkelijker maken om bij een trappetje te komen. De krultoiletten langs het water zijn behouden, omdat die voorkomen dat mensen in de grachten plassen en zo in het water vallen. En ook de autorail bij parkeerplaatsen langs het water werd op sommige plekken verwijderd: daar konden mensen immers over struikelen.

Of door de almaar toenemende drukte in de stad meer mensen in de gracht vallen is niet bekend, zegt een woordvoerder van stadsdeel Centrum. Wel bekend: tussen 2011 en 2015 vielen in Amsterdam 515 personen in het water, volgens de Memo Drenkelingen Amsterdam Centrum uit mei 2016. Het werkelijke aantal ligt mogelijk hoger, omdat 112 niet altijd gebeld wordt. Meer dan de helft van de personen, 276, raakte te water in het centrum, 61 in oost en 6 in Westpoort. Vooral op zaterdag- en zondagnacht was het vaak raak.

Dan de verdrinkingen, 88 in vijf jaar dus. 82 procent daarvan was man, gemiddeld 46 jaar oud, de helft had alcohol gedronken of drugs gebruikt, en een derde kwam uit het buitenland. Saillant detail: in minstens 19 gevallen werd zelfdoding vastgesteld – meestal buiten het centrum.

Volgens de memo zijn er twee risicogroepen. Allereerst kwetsbare personen (daklozen, verslaafden en verwarde mensen) die op bootjes slapen. Volgens Marcel Buster van de GGD is voldoende opvang van belang zodat personen niet op bootjes hoeven te slapen, want dat is gevaarlijk.

De tweede groep zijn buitenlandse toeristen die het Amsterdamse nachtleven opzoeken. Mannen en vrouwen zoals de Noor Tor Grodem, die in de nacht van 18 op 19 december 2015 met een flinke slok op in het water belandde. De 21-jarige Noor ging die nacht met een vriend uit op het Rembrandtplein, maar kwam nooit terug in zijn hotel aan de Stadhouderskade. Duikers zochten in de Singelgracht naar het lichaam van de jongen. Pas op 9 januari werd zijn lichaam gevonden; de politie vermoedt dat hij in de nacht van zijn vermissing is overleden.

Volgens SP-raadslid Nelly Duijndam moeten toeristen in Amsterdam beter geïnformeerd worden over de grachten. Duijndam – „dertig jaar op een woonboot gewoond, gewerkt op de binnenvaart, ik ken de grachten als mijn broekzak” – zou graag zien dat in de uitgaansgebieden voorlichtingsposters worden ophangen en dat in kroegen toeristen gewezen worden op het gevaar van de grachten.

Toen drie toeristen aan witte heroïne overleden stond de hele stad vol met matrixborden, zegt Duijndam. Maar over grachten horen ze niets. Terwijl: „Toeristen moeten begrijpen dat als je in de gracht valt, je er niet meer uitkomt. Blijf weg bij die grachten.” Het plaatsen van matrixborden op hotspots gaat volgens de SP’er echter een stap te ver. „En die borden verliezen na verloop van tijd hun effect.”

    • Martin Kuiper