Opinie

    • Emilie van Outeren

Slagen groen-rechts hangt meer af van persoonlijke dynamiek dan financiën

De Haagse Stemming De Haagse Stemming houdt je drie ochtenden per week (di-do-za) op de hoogte van de formatie. Wie zich inschrijft voor de nieuwsbrief, ontvangt deze nog vroeger.

Het (in)formeren kan volgende week echt beginnen. De meest problematische relatie van de mannen aan tafel is die tussen Rutte en Buma. Pechtold doet er alles aan om een groen-rechts kabinet Rutte III mogelijk te maken. Maar lunches met de D66-leider hebben soms fatale gevolgen. Geld is er in ieder geval genoeg te besteden, voor deze ‘hogeropgeleiden-coalitie’. In de SP wordt voorzichtig gemord over het verlies op 15 maart.

RUTTE III: Ze gaan het dus echt proberen, een groen-rechtse coalitie. Maandagochtend brengt verkenner Schippers haar verslag uit en dinsdag wijst de Tweede Kamer haar aan als informateur voor daadwerkelijke onderhandelingen tussen VVD, CDA, D66 en GroenLinks. Ze zal niet langer de enige vrouw aan tafel zijn, want Jesse Klaver neemt Kathalijne Buitenweg mee. Zij is gepokt en gemazeld in het Europees parlement. De andere secondanten zijn Kamerleden Halbe Zijlstra (VVD), Pieter Heerma (CDA) en Wouter Koolmees (D66).

Smeerolie: Uit mooie nieuwe economische cijfers van het CPB bleek gisteren hoeveel financiële ruimte er is voor een nieuw kabinet. Bij het huidige beleid zou in 2021 een bedrag van bijna 11 miljard euro ‘over’ zijn. Dat kan dus, in ieder geval grotendeels, worden gespendeerd aan extra overheidsuitgaven, investeringen en lastenverlichtingen die op de verlanglijstjes van partijen staan. Maar ten eerste is eensgezindheid over geld uitgeven lastig en ten tweede is lastenverlichting al volgend jaar alleen mogelijk bij een snelle formatie.

Persoonlijkheden: Natuurlijk, ze moeten het eens worden over de inhoud, maar formeren is ook gunnen, schikken, accepteren en vertrouwen. Politiek redacteuren Petra de Koning en Thijs Niemantsverdriet zochten uit wat de onderlinge dynamiek tussen de partijleiders is. De voormannen van het ‘motorblok’ kennen elkaar al een ruim decennium, maar voor Klaver zijn de onderhandelingen nieuw. De meest ingewikkelde relatie is die tussen Rutte en Buma.

Masseren: Groen-rechts is alleen van D66 de droomcoalitie. Pechtold doet er dan ook veel aan de gesprekken te versoepelen: bij Buma op de koffie, naar de toko met Klaver en dan een rondje om de Hofvijver. Lunches met Pechtold hebben echter de neiging slecht af te lopen.

TWEEDELING: De achterban van deze mogelijke coalitie heeft in ieder geval gestudeerd, concludeert de Volkskrant. Op de vier partijen aan de onderhandelingstafel hebben de meeste mensen gestemd met een hbo of universitaire opleiding. De partijen die hun stemmen kregen van lageropgeleiden lijken veroordeeld tot de oppositie. Wilders in ieder geval, ondanks verzoeningspogingen van zijn kant met Rutte en Buma. “Aan mij heeft het niet gelegen”, zegt hij vandaag in AD. Dat zijn partij niet de grootste werd, was ook niet zijn schuld: hij heeft “ontzettend veel” campagne gevoerd.

WAT WIJ LEZEN:
De verkiezingsuitslagen per gemeente laten zien waar de aanhangers van verschillende partijen zich bevinden. NRC-redacteuren zochten die kiezers op. Forum voor Democratie haalde opvallend veel stemmen in kustgemeenten. Denk heeft in Schiedam de meeste steun. De Partij voor de Dieren boekt succes in de grote steden. En de PVV heeft na Limburg ook Oost-Groningen voor zich gewonnen.

WAT WIJ VOLGEN:
Naast de oppositiepartijen was er nog één partij die verloor tijdens de verkiezingen: de SP. Voor de bühne vierde de partij de uitslag met taart, bloemen en vrolijke gezichten, maar er klinkt ook gemor, zeker bij Kamerleden die moeten vertrekken. In de Volkskrant echoot Harry van Bommel kritiek die eerder ook in NRC stond: dat de campagne alleen maar over het (onhaalbare) zorgfonds ging. “Je kunt feitelijk constateren dat wij niet het alternatief zijn gebleken voor mensen die teleurgesteld waren in de PvdA”, aldus Van Bommel. Vandaag komt de partijraad van de SP bijeen in Amersfoort. Petra de Koning (@pdekoning) is erbij.

    • Emilie van Outeren