Kunst en kazen

Wie dezer dagen het Mauritshuis bezoekt kan maar eerst beter geluncht hebben. Het museum toont maaltijdstillevens uit de Gouden Eeuw, en die zijn bepaald eetlustopwekkend. Tafels vol oesters en olijven, vissen en vijgen, broden en bosaardbeitjes; de naam van de tentoonstelling, Slow Food, is slim gekozen. Volgens de catalogus moet de kijker ook echt de tijd nemen om ze visueel tot zich te nemen.

Vandaar mijn lunchadvies. Omdat het met een rammelende maag minder rustig kunst kijken is. Wandel daarentegen op je dooie akkertje door de zalen en er valt inderdaad heel wat te ontdekken. Neem nu ‘Stilleven met kazen, amandelen en krakelingen’ van Clara Peters. Dit vroegzeventiende-eeuwse paneel is niet eens het uitbundigste. Geen dramatische dode beesten en geen voluptueus rijp fruit, zoals op sommige andere schilderijen; de show wordt hier in alle eenvoud gestolen door drie kazen op een tinnen schaal.

De grootste is een oude Goudse. Dat hij oud is, of in elk geval flink belegen, kun je zien doordat hij is ingedroogd bij de korst en het snijvlak brokkelig. Kijk nog iets beter en je ziet hoe de keurmeester er een gat in boorde om te testen of hij al rijp was. Hoe hij er een hapje van nam en het resterende stukje, met korst en al, weer terug in het gaatje stopte als een kurk in een fles.

Naast de Goudse ligt een kleiner groen exemplaar, die z’n onkazige kleur hoogstwaarschijnlijk dankt aan de toevoeging van kruiden. Peterselie wellicht? Of brandnetel? (Het is leuk om je dat soort dingen al kijkend af te vragen.) En om de zuivelallegorie compleet te maken prijken daarbovenop nog een plat, schimmelig schapenkaasje en een bordje met gouden boterkrullen.

Schitterend. En dan nog zijn we niet uitgekeken. Op de voorgrond schilderde Peters twee krakelingen en een blauw porseleinen bord met amandelen en gedroogde vijgen. Naast en achter de kazen een wijnglas, een broodje en een aardewerken baardmankruik. Nu niet doorlopen hoor. Kijk eens heel goed naar de weerspiegeling in het tinnen klepje op die kruik. Jawel, een minizelfportret van de Antwerpse schilderes. In het heft van het sierlijk bewerkte mes dat vooraan op de tafel ligt, staat ook haar naam gegraveerd.

De expositie behelst slechts een twintigtal schilderijen, maar elk is zo getailleerd dat je er zo een paar uur zoet mee bent om ze allemaal te consumeren. Dus eerst lunchen hè. Bijvoorbeeld met de kloeke kaastosti’s hiernaast. Ik weet het, dat klinkt als fast food en daarom nogal tegenstrijdig. Maar dan heeft u ze nog niet geproefd. Stoere sneden niet te donker maar ook niet te licht brood, echte boerenkaas, een lik grove mosterd en flinterdun gesneden uiringen die eerst eventjes zijn gemarineerd in azijn en olie. Ook bij een goeie tosti gaat het om de details.

    • Janneke Vreudgenhil