Smartengeld voor slachtoffers oorlogsmisdaden Katanga, maar verkrachtingen niet bewezen

Het Strafhof in Den Haag acht Germain Katanga schuldig aan het vernietigen van woningen en oogsten. Maar de Congolese oud-militieleider wordt, bij gebrek aan voldoende bewijzen, niet veroordeeld voor verkrachtingen die begin deze eeuw door zijn militie zijn begaan.

Katanga in 2014 Foto ANP

Driehonderd slachtoffers van de wegens oorlogsmisdaden veroordeelde Congolese militieleider Germain Katanga krijgen smartengeld. Dat heeft het Internationale Strafhof(ICC) in Den Haag vrijdag besloten. Het is voor de eerste keer dat het Hof smartengeld uitdeelt aan individuele slachtoffers.

Het ICC wil een slachtoffer vriendelijke rechtbank zijn en daarom kan deze uitspraak worden gezien als een unieke beslissing. Meer dan vijfhonderd slachtoffers van Katanga hadden zich gemeld, driehonderd krijgen ieder 500 dollar wegens vernietiging van hun woningen tijdens een aanval op hun dorp. Ook wordt smartengeld uitbetaald voor oogsten die werden vernietigd door de militie van Katanga.

Katanga, die de hoorzitting in Den Haag vanuit zijn cel in de Congolese stad Bunia volgde, leidde tussen 2002 en 2003 een militie in de Congolese regio Ituri. Hij werd in 2014 veroordeeld door het ICC wegens oorlogsmisdaden begaan in 2003 op het dorp Bogoro, en kreeg daarvoor twaalf jaar cel. Bij de aanval kwamen tweehonderd dorpelingen om door kapmessen en kogels, 228 huizen en een school werden vernietigd.

Hoewel tijdens die aanval ook verkrachtingen plaatsvonden, werd Katanga hiervoor niet veroordeeld door het Strafhof, omdat dit moeilijk valt te bewijzen. Daarom wordt alleen smartengeld betaald wegens materiele schade aan 297 slachtoffers. De rechtbank wees erop dat het soms moeilijk is vast te stellen wie welke schade ondervond en daarom krijgen alle slachtoffers een symbolische 250 dollar smartengeld.

Advocaten van de slachtoffers hadden om compensatie ter waarde van ruim 16 miljoen dollar gevraagd. Het Strafhof zegde drie miljoen toe waarvan Katanga één miljoen zou moeten betalen. De uitvoering van herstelbetalingen is in handen van een speciaal slachtofferfonds. Katanga zal er vermoedelijk niet toe in staan zijn te betalen. Na het uitzitten van zijn gevangenisstraf in Den Haag (met aftrek van voorarrest) keerde hij terug naar Congo en werd daar opnieuw gearresteerd wegens andere misdaden.

Het Hof wees al eerder smartengeld toe aan slachtoffers van de in 2012 veroordeelde Congolese krijgsheer Thomas Lubanga, hoofd van een militie die tegen de strijders van Katanga. Het Hof besloot in de zaak van Lubanga echter geen smartengeld te betalen aan individuele slachtoffers, maar aan collectieve doeleinden zoals het bouwen van een herdenkings- en ontmoetingscentrum in de getroffen dorpen.

    • Koert Lindijer