Opinie

    • Christiaan Weijts

Slapen in het echte bed van Van Gogh

Nu het doek met het kerkje in Nuenen terug is, gaat er een bus rijden tussen het Amsterdamse museum en Van Goghs geboortestreek.

Brabant bereidt zich voor op Van Goghtoeristen. Nu het doek met het kerkje in Nuenen terug is, gaat er een bus rijden tussen het Amsterdamse museum en Van Goghs geboortestreek. In Boxmeer was de Van Goghkoorts deze zomer al uitgebroken, toen een Britse onderzoeker had vastgesteld dat het houten bed uit het Gele Huis in Arles – vereeuwigd in ‘De slaapkamer’ (1888) – na omzwervingen hier in het dorp moest zijn beland.

Vanaf zondag kun je bij Hotel Riche nu ín dat schilderij slapen. De lavendelblauwe muren, de rieten stoeltjes, de kleine schilderijtjes aan zwarte koordjes, de ruwhouten vloer: ieder detail klopt. Tegen de wand staan de kozijnen van het voorzetraam nog te drogen.

„Tsja, dat kapstokje, met die strohoed…” Jan Tunnissen peinst, met een afbeelding van het schilderij in z’n hand. „Eigenlijk moet dat scheef hangen, kijk maar.” Hij is van de Stichting Toerisme & Recreatie, en kwam met het plannetje voor dit Van Goghkamertje.

Doordat het naar verf ruikt, schiet me een detail te binnen uit de documentaire over schilderijendief Okkie. Dat hij aan een schilderij was gaan líkken. Om te proeven of er echt zand in de verf zat. Zo’n dierlijke reflex op beroemde kunst, hoogleraar Dennis Duton schreef erover in The Art Instinct (2009). Onze obsessie met ‘echtheid’ en roem verklaarde hij darwinistisch: de nabijheid van echte beroemdheden biedt evolutionair voordeel.

Okkie is overduidelijk geobsedeerd door roem: Van Gogh was de beste schilder en Kluivert de beste voetballer, pochte hij bij Van Nieuwkerk, „de beste presentator”. Okkie likte Van Gogh. De publieke omroep likte Okkie, drie programma’s lang op één avond. Niemand is immuun tegen de lange arm van Van Goghs roem. Hetzelfde primitieve instinct jaagt busladingen Japanners straks naar Nuenen. Het echte kerkje zien. In het echte bed slapen. En als het echte niet voorhanden is, dan maken we het gewoon zelf.

Inwoners van Boxmeer zijn al hun zolderkamers, schuren en opslagloodsen uit gaan kammen, op jacht naar het bed waarover Van Gogh ooit schreef: „De mooiste schilderijen zijn die waar ik van droom terwijl ik een pijp rook in bed.” Maar nee, gevonden is het niet. Dit hier, strogeel, met de geur van vers vernis, is door een lokale meubelmaker nagemaakt.

„Als het nog opduikt, ja, dan verwisselen we het meteen”, zegt Tunnissen. „Maar het kan best dat het in een open haard is geëindigd. Of er is een kippenhok van getimmerd.”

Christiaan Weijts vervangt vandaag Tom-Jan Meeus
    • Christiaan Weijts