Recensie

Van Dis mag zo vaak terugkomen als hij wil

Zap

De NPO kijkt graag naar het verleden tijdens de Boekenweek. In het geval van ‘Hier Is…Adriaan van Dis!’ is dat niet erg. De schrijver mag van onze tv-recensent zo vaak terugkomen als hij maar wil.

Adriaan van Dis interviewt de Amerikaanse schrijver Paul Beatty.

Het is natuurlijk fictie, de deze week uitgezonden telefilm De Terugkeer van de Wespendief (AVRO-TROS), gebaseerd op de gelijknamige graphic novel (ik zou zeggen: ‘getekende roman’) van Aimée de Jongh. Er viel wat af te dingen op het regiedebuut van editor Stanley Kolk, maar ik viel vooral over een vooronderstelling in het scenario.

De door Benja Bruijning gespeelde hoofdrol is de verstrooide eigenaar van een zelfstandige boekwinkel, waar bijna nooit een klant komt. Gesuggereerd wordt dat dit natuurlijk een ten dode opgeschreven branche is, waar geen droog brood meer te verdienen valt. Alleen in het verleden levende nerds met hun hoofd in de wolken, zetten daar voet over de drempel.

Deze voorstelling van zaken strookt in het geheel niet met wat ik om mij heen zie. Juist de zelfstandige boekwinkel overleeft, zowel in de grote steden als in de provincie. Maar bij de opening van de Boekenweek blijkt dat de NPO boeken vooral associeert met nostalgie.

Zo werd besloten een reeks portretten van eigentijdse schrijvers niet uit te zenden. Wel is er als vanouds een compilatie van fragmenten van Van Kooten & De Bie naar aanleiding van het thema van de Boekenweek, dit keer ‘Verboden Vruchten’. En voor de vijfde keer presenteerde DWDD Heimwee (VARA) een actuele reprise van het klassieke boekenprogramma Hier Is…Adriaan van Dis! (VPRO).

Lees ook: NPO 2 wil schrijversportretten niet uitzenden

Niet voor het eerst zegt Van Dis dat hij het nu echt voor de allerlaatste keer doet, water of wijn schenken voor drie schrijvers, in het aloude decor met kaasdoek en doorzichtige panelen. Alleen als Stephen Fry toezegt zich te laten interviewen, wil hij nog een uitzondering maken: desnoods met verhuizing van het complete decor naar een Britse locatie.

Dit keer werd een andere hartenwens vervuld: de komst van de met een broze gezondheid kampende auteur van historische romans Hilary Mantel. Ze blijkt een innemende persoonlijkheid, die schrijvers van historische fictie typeert als nieuwsgierige mensen, die aan één leven niet genoeg hebben. Ook de gesprekken met de wat narrige Afro-Amerikaan Paul Beatty („Het uitvlakken van de geschiedenis gebeurt aan beide zijden van het politieke spectrum, maar in Duitsland veel minder”) en de Nederlander Jaap Robben („Ik vind volwassenen oninteressante mensen”) bevielen uitstekend.

Van Dis verklapte laatst, ook in DWDD, zijn geheim. Hij kan helemaal niet interviewen, dus voert hij gewoon een gesprek. Dat zouden meer mensen op televisie eens moeten proberen. En dan liefst wel na dezelfde mate van voorbereiding, waarin je onder meer alle relevante boeken minstens een keer gelezen moet hebben.

Misschien moeten we voorzichtig constateren dat televisie geobsedeerd is door het verleden, net als de steeds ouder wordende overgebleven kijkers. Daar hoeft op zich niets mis mee te zijn, met uiteraard wisselend resultaat. Naar het debatprogramma Het Lagerhuis, waarin burgers elkaar proberen te overschreeuwen, had ik in het geheel geen heimwee. Ik vond het in de jaren negentig al bijna een reden om de tv het huis uit te gooien, en dat is nog steeds zo. Maar Van Dis mag zo vaak terugkomen als hij maar wil, wat mij betreft. De echte wereld gaat toch wel zijn eigen gang, op internet of in al die door boekhandelaren georganiseerde salons met jonge schrijvers en lezers.

    • Hans Beerekamp