Zuid-Europa pakt Dijsselbloem terug

Voorzitter Eurogroep

Zuid-Europese landen zijn boos over een sneer van Jeroen Dijsselbloem. Zijn baan als Eurogroepchef lijkt hij zo te hebben vergooid.

Is de Europese loopbaan van Jeroen Dijsselbloem voorbij? Daar lijkt het sterk op. Een in zijn ogen lollig bedoelde opmerking over „drank en vrouwen” is de rest van de EU in het verkeerde keelgat geschoten. De Portugese premier António Costa eiste woensdag al diens vertrek als voorzitter van de Eurogroep.

Na het verlies van de PvdA in de Nederlandse verkiezingen en Dijsselbloems nakende vertrek als minister van Financiën was het al niet zeker of hij zijn Europese baan kon behouden. Nu is de kans hierop verschrompeld. In de Frankfurter Allgemeine Zeitung zei hij maandag: „In de eurocrisis hebben de noordelijke eurostaten zich solidair betoond met de crisislanden. Als sociaal-democraat vind ik solidariteit uiterst belangrijk. Maar wie daar een beroep op doet, heeft ook plichten. Ik kan niet al mijn geld uitgeven aan drank en vrouwen en u daarna om ondersteuning vragen.”

Zuid-Europa, dat tijdens de eurocrisis financiële hulp ontving, reageert als door een wesp gestoken. Het rechtse, regeringsgezinde Spaanse dagblad La Razón zette woensdag een foto van de Nederlander op de voorpagina en legde hem in de mond: „Zuidelijke landen verspillen hun steun aan vrouwen en alcohol.” Ook Manfred Weber, leider van christen-democraten in het Europees Parlement en doorgaans vol lof over Dijsselbloem, is geïrriteerd. Ja, in de eurozone draait het om verantwoord begrotingsbeleid en solidariteit „maar ook om respect”, twitterde de Duitser. „Geen ruimte voor stereotypes.”

Drank en Dijsselbloem: ze gaan niet goed samen. In 2014 raakte de Nederlander al in opspraak door Jean-Claude Juncker in een talkshow „een verstokte roker en drinker” te noemen. Met die opmerking over de latere voorzitter van de Europese Commissie zou Dijsselbloem indertijd zijn kansen hebben verspeeld op een post als eurocommissaris. Dijsselbloem zegt de huidige commotie „heel onfortuinlijk” te vinden. „Ik begrijp dat die Nederlandse directheid elders in Europa niet altijd even goed wordt begrepen en gewaardeerd. Dat is dus weer een les die ik moet leren.”

Aan aftreden denkt hij niet. Hij zegt dat de kwestie is aangewakkerd door Spanje. De ophef „is ontstaan nadat vanuit een Spaans ministerie dit ene zinnetje is uitgelicht”. Zijn uitspraak werd aanvankelijk niet opgepikt, totdat de woordvoerder van de Spaanse minister Luis De Guindos (Economische Zaken) een mail aan journalisten stuurde. De Guindos verloor in 2015 de strijd om het Eurogroepvoorzitterschap van Dijsselbloem. De Guindos zelf noemt de uitspraken in dagblad El País „ongelukkig”. De Spanjaard zou de baan alsnog ambiëren.

Ook in zijn eigen politieke familie stuit Dijsselbloem op onbegrip. Er wordt al langer gemord over zijn linkse geloofsbrieven: hij zou teveel op de lijn zitten van de Duitse minister Schaüble en de christen-democratische hardliner te weinig weerspreken. Nu komt deze sluimerende ergernis tot uitbarsting en neemt Zuid-Europa wraak. Gianni Pittella, de Italiaanse leider van de Europese socialisten, over de uitspraken: „Er is geen enkel excuus om zulke taal te gebruiken, zeker niet voor iemand die verondersteld wordt progressief te zijn.” De Portugese leider Costa, ook een sociaal-democraat, noemt de uitspraken „racistisch, xenofoob en seksistisch”.

Ook Europarlementariër Paul Tang (PvdA) vindt de uitspraken van zijn partijgenoot „ongelukkig”. En zelfs de Europese Commissie, die doorgaans weigert om ‘commentaar op commentaar’ te geven, sprak zich woensdag uit. „Ik zou het niet gezegd hebben en het is verkeerd”, zei eurocommissaris Vestager (Mededinging).

(Dit artikel is donderdagochtend aangepast om het gewraakte citaat van Dijsselbloem iets uit te breiden)

    • Stéphane Alonso