Zit Moskou achter de moord op Russische anti-Poetin-politicus in Kiev?

Russische parlementariër Denis Voronenkov (45) werd donderdag op klaarlichte dag doodgeschoten in Kiev. „Hier is duidelijk de handtekening van de Russische veiligheidsdiensten te zien”, zegt de boze Oekraïense president Porosjenko.

Foto AP

Een grote plas bloed en een eenzame handtas markeren naast hotel Premier Palace in het centrum van Kiev de plaats waar de Russische parlementariër Denis Voronenkov (45) deze donderdag op klaarlichte dag werd doodgeschoten. Rechercheurs doen sporenonderzoek, journalisten en cameraploegen hebben hun posities ingenomen, omstanders staan nieuwsgierig te kijken.

Politieke moorden zijn in Oekraïne niet uitzonderlijk, zo valt af te leiden aan de cynische reactie van sommigen. Maar een moord op een Russisch politicus, overdag en midden in het centrum, is ook hier een grote gebeurtenis.

Voronenkov verliet juist het vijfsterrenhotel, populair onder zakenmensen en politici, toen hij werd beschoten. In de schietpartij die volgde, verwondde Voronenkovs lijfwacht de nog onbekende dader. „Onze gasten konden het hier horen, het was een flinke schietpartij”, zegt Larissa, serveerster in de banketbakkerij om de hoek.

De dader werd zwaargewond aan zijn hoofd naar het ziekenhuis gebracht, de politie is op straat druk met sporenonderzoek. Dat het een politieke moord betreft, daar is iedereen het op straat over eens. “Hij was kritisch op Poetin, dan weet je het wel”, mompelt een chique geklede man die bij verdere navraag snel het hotel induikt.

Onderzoek veiligheidsdiensten

Het is nog maar enkele weken geleden dat de Russische oud-parlementarier – hij werd in 2011 gekozen als Doemalid voor de communistische partij – het Oekraïense staatsburgerschap kreeg. Afgelopen herfst vluchtte Voronenkov naar Kiev nadat de Russische veiligheidsdiensten een onderzoek naar hem hadden geopend. Volgens hem en zijn vrouw, de parlementariër voor Poetins Verenigd Rusland Maria Maksakova, was het onderzoek politiek gemotiveerd. In Oekraïne gaf Voronenkov interviews waarin hij de Russische president Poetin en zijn Oekraïne-beleid bekritiseerde. Veelzeggend is dat Voronenkov donderdag op weg was naar de Russische oppositieactivist Ilja Ponomarjov.

Lees ook: In Oekraïne is nepnieuws de dagelijkse realiteit

In Kiev gaf Voronenkov getuigenverklaringen over de annexatie van de Krim en het beleid van de in 2014 gevluchte oud-president Viktor Janoekovitsj. Ook liet hij zich kritisch uit in de media: „De beslissing van de annexatie van de Krim is genomen door een enkele man, alle normale mensen waren tegen.” Het kwam hem in Oekraïne op flinke kritiek te staan; Voronenkov had eerder de annexatie van de Krim gesteund.

Activist Zjanna Nemtsova over de moord op haar vader, oppositiepoliticus Boris Nemtsov: ‘Mijn vader streed voor een Rusland zonder Poetin’

Enkele uren na de moord verklaarde aanklager Joeri Loetsenko: „Op dit moment kijken we naar twee voorlopige versies: ofwel het is een moord op een getuige in de zaak tegen Janoekovitsj, ofwel de moord heeft te maken met smokkel door de Russische [geheime dienst] FSB.”

Foto Eva Cukier
Foto Eva Cukier
Foto Eva Cukier
Foto Eva Cukier

Polonium

Ook president Petro Porosjenko kwam al gauw met een verklaring:

„Deze lafhartige moord in het centrum van Kiev is een daad van staatsterreur van de kant van Rusland, het land dat hij om politieke redenen moest verlaten. Hier is duidelijk de handtekening van de Russische veiligheidsdiensten te zien, die zich vaker hebben vertoond in Europese hoofdsteden.”

Met dat laatste verwijst Porosjenko naar de moord op de in 2006 in Londen met polonium vergiftigde ex-spion Alexander Litvinenko. Porosjenko zei tegelijk niet uit te sluiten dat de moord verband houdt met de explosies, die sinds woensdagnacht plaatsvinden in Oekraïnes grootste wapendepot, bij de oostelijke stad Balakleja, nabij Charkov. Sinds woensdagnacht zijn daar duizenden inwoners geëvacueerd en is de omgeving in een straal van vijftig kilometer afgezet.

Lees ook: In Rusland is het compromitteren van tegenstanders een industrie. Om iemand in het nauw te drijven is er ‘kompromat’.

De Russische regering probeerde de moord op haar beurt in de schoenen van Kiev te schuiven. Na de verklaring van Porosjenko, zo liet het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken weten, twijfelt Moskou er niet aan dat „Kiev er alles aan zal doen er voor te zorgen dat niemand de waarheid te weten zal komen”. De oud-directeur van de FSB, Nikolaj Kovaljov, heeft tegen Interfax gezegd dat Rusland wil assisteren bij het onderzoek naar de moord.

Volgens Oekraïense media zijn er zo’n twintig hulzen gevonden op de plek van de moord. De dader van de aanslag, die in het hoofd werd geraakt, is intussen overleden. Het zou gaan om de 28-jarige Oekrainer Pavel Parsjov, een ontslagen medewerker van de Oekraiense politieafdeling Nationale Garde die sinds 2011 door Oekraine wordt gezocht. De Oekraiense parlementarier Anton Geraschenko bevestigde de identiteit van de dader op zijn facebookpagina.

    • Eva Cukier